Alle onderwerpen

Canonvorming

Het Apostolische Netwerkmodel(ID2)

Wat als het Nieuwe Testament niet is ontstaan uit losse, anonieme documenten, maar uit een levend netwerk van ooggetuigen, apostelen, reizende boodschappers en jonge gemeenten? Wat als brieven geen geïsoleerde theologische verhandelingen zijn, maar reacties op echte crises, echte mensen en echte gebeurtenissen? Het Apostolische Netwerkmodel nodigt uit om de bekende teksten opnieuw te lezen: niet als losse puzzelstukjes, maar als de tastbare sporen van een dynamische beweging die de wereld voorgoed veranderde. Lucas speelde hierin een centrale rol door bronnen te onderzoeken, vergelijken en ordenen en zodoende het kader te geven waarbinnen het Nieuwe Testament is ontstaan.

Canonvorming

Het Menselijk Netwerk achter het Nieuwe Testament(ID3)

Het Nieuwe Testament is ontstaan uit een complex netwerk van ooggetuigen, helpers en steden, die gezamenlijk de herinneringen aan Jezus documenteerden en verspreidden. Dit proces omvatte mondelinge overdracht, het schrijven van teksten door apostelen en hun medewerkers, en de zorgvuldige bewaring en verspreiding van geschriften over verschillende gemeenten heen, culminerend in de verzameling die we nu kennen als het Nieuwe Testament. De infographic toont de evolutionaire stappen van mondelinge overlevering naar vastgelegde, gezaghebbende geschriften.

Historische context

Hoe Goddelijke Inspiratie werkt(ID4)

De Bijbel is het resultaat van een proces waarbij God eerst omstandigheden stuurt, dan mensen inspireert, en ten slotte zorgt dat de geschreven tekst zijn boodschap nauwkeurig weergeeft. Hoewel we alleen de geschriften direct hebben, kunnen we door het Nieuwe Testament en historische methoden de oorspronkelijke context en betrokken personen reconstrueren.

Canonvorming

Herinnering is de Sleutel tot Inspiratie(ID6)

Deze infographic legt uit hoe de inspiratie van het Nieuwe Testament plaatsvond, niet als dictaat maar via de goddelijk geleide herinnering van ooggetuigen. Het proces omvat het zien, onthouden, door de Heilige Geest in herinnering brengen, verdieping van inzicht en uiteindelijk het opschrijven tot geïnspireerd Schrift.

Historische context

Mondeling én Schriftelijk: Geen Vervanging, maar Samenwerking(ID8)

De infographic legt uit dat mondelinge overdracht en schriftelijke communicatie in de vroege kerk hand in hand gingen, in tegenstelling tot het misverstand dat alleen mondelinge overdracht later werd vervangen door schriftelijke. Brieven waren hierbij essentieel als samenvatting, overgebracht door betrouwbare personen die mondelinge uitleg gaven, waardoor de boodschap betrouwbaar, gezaghebbend en uniform bleef binnen een groeiend netwerk.

Canonvorming

Het Nieuwe Testament: Overzicht van categorieën en boeken(ID9)

De infographic presenteert een gestructureerd overzicht van de boeken van het Nieuwe Testament, ingedeeld in vijf hoofdcategorieën: Evangeliën, Handelingen, Brieven van Paulus, Algemene Brieven en Profetisch Boek. Daarnaast wordt een tijdlijn geboden die cruciale momenten beschrijft, beginnend bij Jezus' dood en opstanding rond 30 n.Chr. tot aan de verwoesting van Jeruzalem in 70 n.Chr., deels overlappend met de periode van het schrijven van de boeken.

Canonvorming

Het Ontstaan van het Nieuwe Testament(ID10)

Het Nieuwe Testament is ontstaan via een gefaseerd proces van mondelinge overlevering naar schriftelijke vastlegging en consolidatie, gedreven door specifieke theologische en organisatorische behoeften van de vroege christelijke gemeenschap. Dit omvat de vroege mondelinge overdracht, de vastlegging van evangeliën, de respons op theologische crises met documentatie, syntheses van leringen, institutionalisering, en tot slot de consolidatie van de canon.

Handelingen & vroege kerk

Tijdslijn Handelingen en Gerelateerde Bijbelboeken(ID11)

Deze infographic biedt een chronologisch overzicht van de gebeurtenissen in het Bijbelboek Handelingen, gekoppeld aan de belangrijkste personen, medewerkers en heersende keizers. Het laat ook zien welke bijbelboeken in dezelfde perioden zijn geschreven of context bieden, en vermeldt belangrijke historische ankerpunten. De nadruk ligt op de vroege verspreiding van het christendom en de zendingsreizen van Paulus.

Canonvorming

Het ontstaan van de boeken van het Nieuwe Testament: Invloeden en afhankelijkheden(ID12)

Deze infographic toont de complexe relaties tussen de vroegchristelijke gemeenschappen, apostelen en de totstandkoming van de Bijbelboeken van het Nieuwe Testament. Het illustreert hoe mondelinge tradities en vroege geschriften evolueerden tot de evangeliën, brieven en andere teksten, vaak beïnvloed door specifieke locaties en predikers. De reisroutes van Paulus en de herkomst van verschillende boeken zijn hierbij sleutelfactoren.

Canonvorming

Handelingen is het Verbindende Cement van alle Geschriften van het Nieuwe Testament(ID14)

Deze infographic visualiseert het Nieuwe Testament als een architectonisch bouwwerk, waarbij elk deel een specifieke bouwfunctie vervult. De Evangeliën vormen het fundament, Handelingen het cement, de Brieven de stenen, en Openbaring de kroon. Dit helpt de onderlinge relatie en functie van de verschillende boeken binnen de canon te begrijpen.

Handelingen & vroege kerk

Handelingen is Verankerd in Romeinse Geschiedenis (ID15)

Deze infographic toont hoe de gebeurtenissen in het Bijbelboek Handelingen historisch te plaatsen zijn binnen de bredere context van het Romeinse Rijk, door cruciale ijkpunten te koppelen aan bekende figuren en gebeurtenissen uit de Romeinse geschiedenis. Dit helpt de chronologie van Handelingen te bevestigen en biedt inzicht in de relatie tussen de vroege christelijke beweging en de Romeinse autoriteiten. Drie 'ankerpunten'—de dood van Herodes Agrippa I, het Claudius-edict en de proconsul Gallio—zijn sleutels voor de datering.

Handelingen & vroege kerk

Handelingen als Historische Ruggengraat van het Nieuwe Testament(ID16)

Deze infographic presenteert een chronologie van de vroege christelijke kerk, zoals beschreven in het Bijbelboek Handelingen der Apostelen, en koppelt deze gebeurtenissen aan de vermoedelijke ontstaansdata en contexten van verschillende boeken van het Nieuwe Testament. Het toont hoe de groei van de kerk, van Jeruzalem naar Rome, samengaat met de ontwikkeling en verspreiding van brieven en mondelinge tradities. De kaart illustreert zo hoe het boek Handelingen kan dienen als een chronologische 'ruggengraat' voor het ordenen van de vroege christelijke geschiedenis en literatuur.

Handelingen & vroege kerk

Handelingen als Antieke Historiografie(ID17)

De moderne lezer heeft vaak andere verwachtingen van een historisch verslag dan de antieke. Lukas' Handelingen voldoet echter aan de historiografische standaarden van zijn tijd door zorgvuldig context te schetsen en impliciet de ontstaansgeschiedenis van vroege christelijke geschriften te tonen. Zijn methode van verbinden, plaatsen en redenen geven stelt de lezer in staat een betrouwbaar historisch verslag te reconstrueren.

Canonvorming

Van Auteursbewijs naar Netwerkbewijs(ID18)

Traditioneel focust theologie op de individuele auteur van Bijbelse boeken, wat vaak leidt tot onzekerheid. Een netwerkanalyse daarentegen onderzoekt de bredere context van mensen, gemeenschappen en documenten waarin het Nieuwe Testament is ontstaan. Deze methode biedt meer samenhang en inzicht, en benadrukt de collectieve aard van de vroegchristelijke tekstproductie en verspreiding.

Evangeliën

De Hitchcock-vermeldingen(ID19)

Deze infographic onderzoekt de 'Hitchcock-vermeldingen' in de vier evangelies, waarbij de auteurs subtiele aanwijzingen achterlaten dat ze ooggetuigen waren zonder zichzelf centraal te stellen. Johannes, Lucas, Marcus en Mattheüs gebruiken elk hun eigen unieke literaire technieken om hun aanwezigheid in de beschreven gebeurtenissen te suggereren. Deze 'cameo's' worden geïnterpreteerd als een vorm van antieke bescheidenheid en getuigenis.

Handelingen & vroege kerk

Wie komt voor in Handelingen?(ID20)

Deze infographic visualiseert de frequentie van vernoemingen van personen in de eerste 28 hoofdstukken van het Bijbelboek Handelingen. Het toont een verschuiving in dominantie van Petrus in de vroege hoofdstukken naar Paulus in de latere, en belicht de rollen van belangrijke figuren en reisgezellen.

Paulus & brieven

Paulus' Reizen en de Vroege Verspreiding van het Christendom(ID21)

Deze kaart illustreert de vroege verspreiding van het christendom vanaf de periode direct na Jezus' kruisiging tot ongeveer 61 n.Chr., met nadruk op de geografische expansie in het Romeinse Rijk. De rode pijlen tonen de traditionele Paulinische missiereizen, terwijl de oranje pijlen andere belangrijke routes van christelijke verspreiding visualiseren. De chronologische aanduidingen per regio bieden inzicht in de tijdslijnen van deze vroege christelijke gemeenschappen.

Evangeliën

Het Spoor van Marcus in het Nieuwe Testament(ID22)

Deze infographic traceert de aanwezigheid van Marcus (Johannes Marcus) in het vroege christendom aan de hand van bijbelse en historische bronnen. Het toont zijn connectie met Paulus, Barnabas en Petrus, en zijn veronderstelde rol in de stichting van de kerk in Alexandrië, en de datering van het Marcus-evangelie. Meest waarschijnlijke is dat Barnabas en Marcus met de 1e brief van Petrus op zak naar Pontus, Galatië, Kappadocië en Bithynië gingen en vandaaruit later ook af en toe weer in het netwerk van Paulus opduiken.

Handelingen & vroege kerk

Barnabas, Markus en Petrus: Twee netwerken, één missie(ID24)

Een conflict tussen Paulus en Barnabas over Markus leidde tot een splitsing, waarbij twee apostolische netwerken ontstonden. Barnabas en Markus evangeliseerden Noord-Klein-Azië, waar Petrus later ook actief was en Markus als zijn 'zoon' beschouwde. Uiteindelijk kwam Markus weer in dienst van Paulus, wat aantoont dat ondanks verschillende routes, het gezamenlijke doel van evangelisatie bleef bestaan.

Handelingen & vroege kerk

De Groei-Formules in Handelingen(ID25)

De infographic analyseert de 'groei-formules' in Handelingen, die meer inhouden dan louter numerieke toename van gelovigen. Ze beschrijven de verbreiding van apostolische traditie, de consolidatie van de boodschap, en de overgang van mondelinge naar geschreven bronnen in de vroege kerk. Lucas gebruikt deze formules als literaire bakens om de voortgang van het evangelie te markeren.

Historische context

Wanneer stierf Jezus eigenlijk?(ID27)

De evangeliën suggereren dat Jezus stierf op de dag van het Joodse Pascha, wat altijd op 14 Nisan viel. Door de Joodse kalender te analyseren om te zien wanneer 14 Nisan op een vrijdag viel (de dag van de kruisiging), komen er slechts twee data in aanmerking: 7 april 30 n.Chr. en 3 april 33 n.Chr. Historisch onderzoek naar de boeken Handelingen en Galaten kan wellicht helpen bij het bepalen van de meest waarschijnlijke datum.

Paulus & brieven

Waar sluit Galaten 2:1-10 aan op Handelingen?(ID28)

De passage in Galaten 2:1-10 beschrijft een belangrijke ontmoeting van Paulus met de apostelen in Jeruzalem, waarvan de precieze datering en relatie met de gebeurtenissen in Handelingen 15 vaak discussie oproept. Deze infographic analyseert diverse chronologische scenario's en concludeert dat een onvermeld bezoek vóór het Concilie van Jeruzalem (ca. 49 n.Chr.) de beste aansluiting biedt op de context.

Paulus & brieven

Paulus' Vroege Jaren: Chronologie 30-49 n.Chr.(ID29)

Deze infographic toont een chronologie van de vroege jaren van Paulus, van 30 tot 49 n.Chr., gebaseerd op een harmonisatie van de boeken Galaten en Handelingen. Het overzicht verdeelt Paulus' activiteiten in drie periodes: zijn roeping en vorming in stilte, zijn periode in Antiochië, en de crisis rondom de Galatenbrief en het Jeruzalemconcilie. Cruciale momenten zoals zijn bekering, zijn eerste bezoek aan Jeruzalem, en zijn eerste zendingsreis worden getoond, met vermelding van bijbehorende Bijbelverwijzingen en relevante historische gebeurtenissen.

Evangeliën

Overeenkomsten tussen de Synoptische Evangeliën(ID31)

Deze infographic analyseert de tekstuele overlap tussen de drie synoptische evangeliën: Mattheüs, Marcus en Lucas. Het toont aan welk deel van elk evangelie uniek is en welk deel gedeeld wordt met één of beide andere evangeliën. De resultaten zijn essentieel voor het begrijpen van de 'synoptische vraagstukken', oftewel de literaire relatie tussen deze drie teksten.

Evangeliën

De Logia van Jezus(ID32)

De 'Logia' zijn de mondelinge overleveringen van Jezus' uitspraken en leringen die we terugvinden in zowel het Evangelie van Mattheüs als dat van Lucas, vaak zonder een identieke verhalende context. Deze Logia vormen een kernonderdeel van Jezus' boodschap over het Koninkrijk van God en hebben de vroege kerk en de christelijke traditie diepgaand beïnvloed.

Canonvorming

Het Messiaanse Bewijsdossier: De Schrift getuigt van Christus(ID34)

Deze infographic legt uit hoe de vroege christelijke gemeenschap de Oudtestamentische geschriften interpreteerde om aan te tonen dat Jezus (de beloofde Messias) moest lijden, sterven, opstaan en verhoogd worden. Dit 'Messiaanse Bewijsdossier' vormde de kern van hun verkondiging en wordt overal in het Nieuwe Testament teruggevonden. Het Benadrukt dat de Nieuwtestamentische geschriften niet los van het Oude Testament ontstonden, maar als een uitleg en vervulling daarvan.

Historische context

Het Messiaans Bewijsdossier - Gebruik in het Nieuwe Testament(ID35)

Deze infographic toont hoe teksten uit het Oude Testament, die als profetieën worden gezien, volgens het Nieuwe Testament hun vervulling vinden in Jezus Christus en de vroege christelijke beweging. Het illustreert welke specifieke oudtestamentische passages in welke nieuwtestamentische boeken worden aangehaald of weerspiegeld, met name in de Evangeliën, Handelingen en diverse brieven. Dit bewijsdossier onderstreept de theologische claim dat Jezus de Messias is, zoals voorzegd in de joodse geschriften.

Evangeliën

Johannes 1-3: Het Johannes de Doper-Overgangstraktaat(ID37)

De eerste drie hoofdstukken van het Johannesevangelie zijn een zorgvuldig geconstrueerd argument dat Johannes de Doper als voorloper volledig valideert, maar vervolgens systematisch de superioriteit van Jezus aantoont. Het doel is Johannes' volgelingen te overtuigen hun loyaliteit te verleggen van de Doper naar Jezus zelf. Dit wordt gedaan door expliciet te laten zien dat Jezus de Messiaanse vervulling brengt en een nieuwe werkelijkheid introduceert die die van Johannes overstijgt.

Evangeliën

De Passie volgens Johannes en de Synoptici(ID39)

Deze infographic vergelijkt de passieverhalen van het Evangelie volgens Johannes met die van de synoptische evangeliën (Mattheüs, Marcus, Lucas), en belicht de unieke details en theologische accenten van Johannes. Johannes biedt een 'innerlijke passie' met diepgaande persoonlijke en theologische details die vaak ontbreken in de meer publieke benadering van de synoptici. Samen vormen ze een completer beeld van de gebeurtenissen rondom Jezus' lijden, sterven en opstanding.

Evangeliën

Extreem Vroege Datering Johannes 18-20 als Passie-Memoriale(ID40)

De hoofdstukken Johannes 18-20, die de passie van Jezus behandelen, vertonen kenmerken die suggereren dat ze een zeer vroeg, zelfstandig document waren, snel na de gebeurtenissen opgesteld. Deze 'passie-memoriale' bevat unieke ooggetuigedetails, een directe stijl en een persoonlijke toon, wat past bij vroege getuigenissen in een context waarin betrouwbaarheid cruciaal was. De aanwezigheid van onafhankelijke en coherente elementen, naast het vooronderstellen van voorkennis, versterkt de hypothese van een vroege circulatie als een primair document, voordat het werd opgenomen in het bredere Johannes-evangelie.

Evangeliën

Waarom Johannes Waarschijnlijk geen Arme Visser was(ID42)

De evangelist Johannes, de 'geliefde discipel', was waarschijnlijk geen eenvoudige visser. Hij had brede toegang tot invloedrijke kringen, een hoge culturele en religieuze scholing, en fungeerde als een sleutelfiguur die diverse sociale groepen verbond. Zijn evangelie reflecteert deze unieke positie van een insider met diepgaande kennis van gebeurtenissen en personen rond Jezus.

Historische context

Netwerk rond Jezus – Galilea, Jeruzalem en het Hof(ID43)

Deze infographic toont de complexe sociale, economische en religieuze netwerken rond Jezus in Galilea, Judea en aan het Herodiaanse hof (ca. 27-30 n.Chr.). Het illustreert hoe verschillende groepen, zoals vissersfamilies, de Doper-beweging, invloedrijke vrouwen en de priesterlijke elite, met elkaar verbonden waren en hoe Jezus en zijn volgelingen zich binnen deze structuren bewogen. De infographic belicht ook de context van Lukas' geschriften en de invloed van Herodes Antipas op de vroege christelijke beweging.

Evangeliën

De Vrouwen uit de Inner Circle van Jezus(ID44)

Deze infographic detailleert de cruciale rol van vrouwen in het leven, de bediening, dood en opstanding van Jezus, gebaseerd op de evangelieën. Ze waren niet passieve toeschouwers, maar actieve volgelingen die Jezus financieel steunden, bij zijn kruisiging aanwezig waren en als eersten van zijn opstanding getuigden. Hun aanwezigheid en getuigenis zijn essentieel voor het narratief van het Nieuwe Testament.

Historische context

Chronologie van Johannes de Doper en Jezus' Publieke Optreden(ID45)

Deze infographic visualiseert de chronologische context van het optreden van Johannes de Doper en Jezus, door hun activiteiten te plaatsen binnen de regeringsperioden van belangrijke Romeinse en Joodse leiders. Dit aan de hand van Lukas 3:1-2. Het toont aan dat Johannes' publieke bediening 15 jaar na het coregentschap van Tiberius begon, tijdens de heerschappij van figuren als Herodes Antipas, Tiberius, Pontius Pilatus en hogepriester Kajafas. De tijdlijn biedt inzicht in de korte maar impactvolle periode van hun gezamenlijke invloed.

Evangeliën

Wat Johannes de Doper Verkondigde(ID46)

Johannes de Doper riep zijn publiek op tot radicale bekering en doop in het licht van een naderend goddelijk oordeel. Hij benadrukte de noodzaak van een veranderd leven, niet alleen rituele handelingen of afkomst, en wees op de komst van een sterkere figuur die Gods volk zou zuiveren.

Evangeliën

Wat Resoneerde van Johannes de Doper(ID47)

Johannes de Doper trad op als profeet en combineerde boodschappen van waarschuwing, oordeel en hoop, die diep resoneerden met de profetieën van het Oude Testament en de verwachtingen van zijn toehoorders. Zijn oproep tot bekering en innerlijke reiniging stond centraal, gericht op een nieuw begin voor Israël en de komst van de Messias.

Canonvorming

Wat Johannes 1-3 over Jezus zegt in vergelijking met Hebreeën(ID48)

Deze infographic vergelijkt de theologische thema's in Johannes 1-3 met parallellen in de brief aan de Hebreeën, en stelt vast welke tekst waarschijnlijk eerder is geschreven. Het toont dat Johannes 1-3 vroege theologische ideeën over Jezus introduceert die later in Hebreeën systematischer en uitgebreider worden uitgewerkt. De analyse concludeert dat Johannes 1-3 de theologische voorloper van Hebreeën is.

Historische context

De Puzzel was er al die Tijd al – Johannes legde de Stukjes aan elkaar(ID49)

Deze infographic legt uit hoe Jezus Christus wordt gezien als de vervulling van profetieën uit het Oude Testament. Johannes de Doper speelde hierbij een cruciale rol door Jezus te identificeren als de Messias, waarmee de verschillende, voorheen onduidelijke profetische beelden samenvielen tot één duidelijk figuur.

Historische context

Van Elia naar Elisa - in vervulling(ID51)

Deze infographic vergelijkt de rollen en daden van Elia, Johannes de Doper, Elisa en Jezus, en belicht hoe ze elk een overgang markeerden in het goddelijke plan. De Jordaan fungeert als symbool voor deze overgangen. De infografic laat zien dat, hoewel God op consistente wijze werkt, de vervulling van zijn plan steeds dieper en omvattender wordt doorheen de geschiedenis.

De Ontwikkeling van de Christologie(ID52)

Deze infographic toont hoe de christologie, de leer over Jezus Christus, zich heeft ontwikkeld van het Oude Testament tot de latere Nieuwtestamentische boeken zoals Hebreeën. Het illustreert een graduele openbaring van de identiteit van Jezus, beginnend bij profetische verwachtingen, geconcentreerd in Johannes de Doper, uitgewerkt in Johannes 1-3 en samengevat in Johannes 1:1-18, om uiteindelijk theologisch verdiept te worden in de brief aan de Hebreeën.

Historische context

De Roepende in de Woestijn(ID53)

Deze infographic legt Johannes de Doper uit als de schakel tussen het Oude en Nieuwe Testament, door te laten zien hoe oudtestamentische profetieën over de Messias, Geest, Gods volk en Koninkrijk in Jesaja 40 samenkomen en door Johannes naar Jezus vervuld worden. Hij bereidde de weg voor Jezus, die deze beloften daadwerkelijk realiseert.

Canonvorming

Leven door de Geest: Van het Oude Testament tot Paulus(ID54)

Deze infographic traceert de ontwikkeling van het thema 'leven door de Geest' van het Oude Testament tot de brieven van Paulus, via Johannes de Doper en Jezus. Het laat zien hoe de concepten van redding en geestelijke vernieuwing, geïntroduceerd in het Oude Testament, via Jezus' leringen en de geschriften van Johannes en Paulus een diepere theologische en praktische invulling krijgen, culminerend in de systematische uiteenzetting in Romeinen 8.

Canonvorming

Van Bruid en Bruidegom: van Oude naar Nieuwe Bediening(ID55)

Deze infographic schetst de ontwikkeling van het thema 'bruid en bruidegom' in het Nieuwe Testament, voortbouwend op het Oude Testament. Het begon met Jahweh als bruidegom van Israël en culmineert in Openbaring met de bruiloft van het Lam, waarbij Jezus Christus de Bruidegom is en de kerk Zijn bruid. De passage van Johannes de Doper markeert een cruciale overgangspunt in deze theologische lijn.

Historische context

Het Idee van Gods Koninkrijk(ID56)

Deze infographic schetst de evolutie van het concept 'Gods Koninkrijk' van het Oude Testament naar het Nieuwe Testament, beginnend bij Gods directe heerschappij, via de menselijke koningen en ballingschap, naar de profetieën van Daniël. Vervolgens wordt ingegaan op de verkondiging door Johannes de Doper, de realisatie in Jezus, de groei in de vroege kerk en de uiteindelijke voltooiing in Openbaring. Het toont hoe het Koninkrijk zich ontwikkelt van een toekomstige belofte naar een huidige, geestelijke realiteit met een toekomstige, fysieke voltooiing.

Evangeliën

Johannes Evangelie – Hoe het Groeide tot één Evangelie(ID58)

Het Evangelie van Johannes is niet als één geheel geschreven, maar is geleidelijk ontstaan. Het begon met de opschriftstelling van de Passiegebeurtenissen en werd daarna uitgebreid met verschillende thema's en secties, telkens inspelend op de behoeften van de vroege christelijke gemeenschappen. Uiteindelijk kreeg het zijn definitieve vorm, vermoedelijk in Efeze, rond 64-70 n.Chr.

Evangeliën

Is het Johannes-Evangelie voor Samaria Ontstaan? Aanwijzingen uit de tekst, de context en de vroege geschiedenis(ID59)

De infographic onderzoekt of het Johannes-evangelie mogelijk in Samaria is ontstaan, of op zijn minst sterke invloeden vanuit Samaria heeft, gezien de textuele, historische en geografische aanwijzingen. Hoewel het een minderheidspositie is onder wetenschappers, zijn er goede argumenten voor. Het evangelie toont een uniek positieve houding ten opzichte van Samaritanen, minder nadruk op Joodse gebruiken voor een intern publiek, en theologische thema's die aansluiten bij Samaritaanse ideeën, wat wijst op een missiegerichte context waarin Samaria een sleutelrol speelde.

Evangeliën

Het gebruik van 'De Joden' in het Evangelie van Johannes(ID60)

De term 'de Joden' (οἱ Ἰουδαῖοι) wordt in het Evangelie van Johannes meer dan 70 keer gebruikt, en de betekenis ervan evolueert door het verhaal heen. Aanvankelijk duidt het op het Joodse volk in algemene of etnische zin, maar later in het evangelie verschuift de betekenis steeds meer naar de religieuze autoriteiten die Jezus tegenwerken en uiteindelijk gevangen nemen. Dit patroon suggereert een bewuste theologische en narratieve keuze die de ervaringen van de gemeenschap van de evangelist weerspiegelt en past goed bij een Samaritaanse setting.

Evangeliën

Uitlegnotities in het Evangelie van Johannes(ID61)

Deze infographic analyseert of de verklarende noten in het Evangelie van Johannes, die Joodse concepten uitleggen, zinvol zijn voor een Samaritaans publiek. Er wordt geconcludeerd dat veel van deze noten voor Samaritanen niet overbodig waren, wat suggereert dat het evangelie mogelijk is ontstaan in een Samaritaans-Joods-Doper netwerk. Het werd later aangepast voor een breder Griekssprekend publiek.

Historische context

Marcus 7:19: “Zo verklaarde Hij alle spijzen rein.”(ID63)

De slotzin 'Zo verklaarde Hij alle spijzen rein' in Marcus 7:19 is waarschijnlijk een redactioneel commentaar van Marcus zelf, bedoeld om de radicale implicaties van Jezus' uitspraken over reinheid te verduidelijken aan zijn lezers. Deze toevoeging had grote theologische en sociale gevolgen, vooral in de context van de Galaten-crisis over het eten met heidenen.

Canonvorming

De Grote Weglating

De sectie Marcus 6:45-8:26, die verhalen bevat over reizen en wonderen van Jezus, roept vragen op over de oorsprong: was het een later toegevoegde catechetische aanvulling die een vroege Marcus-versie uitbreidde, of een integraal onderdeel van meet af aan? Argumenten voor een later toegevoegd blok wijzen op de zelfstandige inhoud en ongebruikelijke reisroute, terwijl tegenargumenten benadrukken dat alle bekende handschriften deze sectie bevatten en vroege kerkvaders het gehele evangelie kenden. De meest plausibele conclusie is dat het een latere catechetische toevoeging is, wat verklaart waarom Lucas mogelijk een kortere versie gebruikte en Mattheüs de langere traditie volgde.

Evangeliën

De Ontwikkeling van het Evangelie van Marcus(ID65)

Volgens het Apostolische Netwerkmodel groeide het Markus-evangelie in verschillende fasen mee met de missie van de vroege kerk. De basis werd gelegd in Antiochië, waar Markus jarenlang als tolk van Petrus optrad en diens herinneringen aan Jezus vastlegde. Dit mondde uit in een eerste vroege, kortere versie van het evangelie, bedoeld om de jonge gemeenten tijdens de eerste zendingsreizen te onderwijzen. Een aanwijzing dat Markus zijn werk later uitbreidde is dat Lukas een kortere versie gebruikte, terwijl Mattheüs beschikt over een langere versie waarin Markus 6:45–8:26 al aanwezig is. Deze sectie kan daarom een later toegevoegd onderwijsblok zijn geweest. Uiteindelijk zal het evangelie pas aan het einde van Markus' leven, tijdens zijn verblijf bij Paulus in Rome, zijn definitieve vorm gekregen hebben, inclusief de langere eindes.

Paulus & brieven

1 Petrus - Begeleidende Brief bij Marcus-evangelie(ID67)

De Eerste brief van Petrus is geschreven vanuit Antiochië aan christenen in Klein-Azië die te maken hadden met vervolging. De brief is waarschijnlijk opgesteld door Petrus (die Marcus inschakelde om te schrijven en Silas om de brief te bezorgen), en biedt bemoediging en onderwijs, voortbouwend op apostolisch onderricht uit Antiochië dat ook in de brieven van Paulus terug te vinden is.

Evangeliën

Mattheüs: Vijf bronnen, één Evangelie(ID69)

Het Evangelie volgens Mattheüs is niet in één keer geschreven, maar is een complexe samenstelling uit minstens vijf verschillende bronnen. Deze bronnen omvatten het Markus-evangelie als narratief skelet, een verzameling van Jezus' uitspraken (Logia of Q-materiaal), een 'bewijsdossier' van Oudtestamentische vervullingen, specifieke verhalen rondom Petrus, en de redactionele inbreng van Mattheüs zelf. Samen vormen deze elementen een coherent evangelie dat zich richt op Jezus als de Messias en de structuur van de vroege kerk.

Evangeliën

Mattheüs: De Extra Petrus-teksten(ID70)

Het Evangelie volgens Mattheüs bevat unieke en opmerkelijk versterkte passages over Petrus vergeleken met Markus en Lukas. Deze teksten benadrukken Petrus' apostolische leiderschap, zijn rol als representant van de discipelen, zijn momenten van geloof én falen, en het belang van diens positie binnen de vroege christelijke gemeenschap. Mattheüs gebruikt deze verhalen om Petrus' rol te legitimeren, niet als propaganda, maar als een reflectie van waargenomen realiteit en het potentieel voor herstel na falen.

Evangeliën

Marcus: Van Petrus' kring naar de Missie onder niet-Joden(ID71)

De infographic toont hoe de relatie tussen Marcus en Petrus, gecentreerd rond Antiochië, essentieel was voor de totstandkoming van het evangelie van Marcus. Dit evangelie wordt gepresenteerd als de getuigenis van Petrus, opgeschreven door Marcus, specifiek voor de niet-Joden. Dat Marcus grotendeels in Mattheüs opgenomen werd inclusief een Petrus-sectie is een apostolische autorisatie ervan en van de rol van Petrus.

Evangeliën

Lukas - Het Theologische Tweeluik(ID73)

De infographic van Lukas' Evangelie belicht de structuur en theologische focus van het boek, van de voorbereiding op Jezus' komst tot de verspreiding van zijn boodschap na zijn opstanding. Het benadrukt drie centrale thema's: Wie Jezus is middels zijn daden, wat hij onderwees over het Koninkrijk van God, en hoe zijn kruis en opstanding begrepen moeten worden.

Evangeliën

Hoe Lukas zijn bronnen markeert: Via personen, niet via documenten(ID74)

De evangelist Lukas markeert de bronnen voor zijn evangelie niet zoals moderne auteurs met voetnoten, maar door specifieke personen, plaatsen en situaties te introduceren. Dit creëert 'narratieve sociale ankers' die verwijzen naar de oorsprong van de informatie, variërend van moederlijke herinneringen tot vroege tempeltradities en getuigenissen van de opstanding.

Evangeliën

Lukas en Zijn Bronnen(ID75)

De evangelist Lukas schreef zijn werken op basis van grondig onderzoek, door bestaande bronnen te verzamelen, ooggetuigen te interviewen en historisch onderzoek te verrichten. Dit vond waarschijnlijk plaats tijdens Paulus' gevangenschap in Caesarea (circa 57-59 n.Chr.), waarbij hij toegang had tot diverse belangrijke personen uit de vroege christelijke gemeenschap als bronnen. Zijn methodische aanpak en de vele namen die hij noemt, suggereren een zorgvuldige reconstructie van de gebeurtenissen, wat de inspiratie van zijn geschriften gedeeltelijk in menselijke omstandigheden en getuigenissen situeert.

Handelingen & vroege kerk

De Samaria-teksten van Lukas en Handelingen(ID76)

Deze infographic analyseert de passages over Samaritanen in Lukas en Handelingen, en traceert de orale tradities (bronnen en bevestiging) die mogelijk aan deze teksten ten grondslag liggen. Het beschrijft een historische traditionele lijn van Jezus' ontmoeting met een Samaritaanse vrouw tot de uiteindelijke integratie van het Samaritaanse geloof in de bredere christelijke missie, zoals vastgelegd door Lukas.

Evangeliën

Het Samaria-dossier: Johannes 4 is de wortel waaruit alles groeit(ID77)

Deze infographic analyseert de rol van Johannes 4 in het verklaren van Lukas' beschrijvingen van Samaria. Zonder Johannes 4 lijken veel gebeurtenissen in Lukas en Handelingen over Samaria onsamenhangend en onlogisch. Echter, met Johannes 4 als context wordt de vroege christelijke missie naar Samaria consistent en theologisch gerechtvaardigd, aangezien Jezus zelf de 'bron' van deze beweging is.

Evangeliën

Lukas 11-19: het Onderwijscluster in Context(ID78)

Deze infographic analyseert het grote onderwijsgedeelte in Lukas 11-19 en toont hoe Lukas stof uit de Logia-bron met eigen bronnen heeft gecombineerd om een unieke theologische boodschap over te brengen. Het gedeelte omvat een breed scala aan onderwerpen en is gestructureerd als een reis naar Jeruzalem, ingeleid en afgesloten met scènes in Bethanië. Dat is een aanwijzing dat Lukas' bronnen Martha en Maria uit Bethanië zijn.

Evangeliën

Het Bethanië-broncluster in Lukas?(ID79)

De infographic onderzoekt de hypothese dat een groot deel van het unieke leermateriaal in Lukas 11-17 afkomstig is uit de kring rond Martha, Maria en Lazarus in Bethanië, gezien de opvallende kenmerken van deze tekst. De tekst begint en eindigt met Bethanië, bevat een anoniem onderwijscluster waarin Lazarus onverwacht bij naam wordt genoemd, en sluit aan bij de historiografische praktijk om personen als bron aan te duiden.

Evangeliën

Het Bethanië-broncluster in Lukas?(ID80)

De evangeliën van Johannes en Lukas vullen elkaar aan in hun beschrijving van Jezus' relatie met Lazarus, Martha en Maria van Bethanië. Johannes concentreert zich op het spectaculaire mirakel van Lazarus' opwekking, terwijl Lukas subtieler de context van hun diepe vriendschap beschrijft doorheen een reeks leringen en passages die naar hen en hun woonplaats verwijzen, zonder Lazarus' opwekking te vermelden.

Evangeliën

Hoe Lukas de Logia gebruikt: Van onderwijs-dossier naar levend verhaal(ID81)

Deze infographic legt uit hoe de Evangelist Lukas het onderwijsmateriaal (Logia) van Jezus, dat Mattheüs thematisch ordende, op een verhalende manier in zijn Evangelie verwerkte. Lukas integreerde deze uitspraken in de context van Jezus' reizen, ontmoetingen en de herinneringen van ooggetuigen, waardoor zijn verslag een levendiger en historisch ingebed karakter kreeg.

Evangeliën

De Olijfbergrede: Marcus 13 – Mattheüs 24 – Lukas 17 en 21(ID82)

De Olijfbergrede van Jezus, waarin hij spreekt over zowel de verwoesting van de tempel als zijn toekomstige komst, wordt in Marcus en Mattheüs als één geheel gepresenteerd, waardoor de onderwerpen soms vermengd raken. Lucas daarentegen, splitst deze onderwerpen in twee afzonderlijke gedeelten (Lukas 17 en Lukas 21) omwille van duidelijkheid, waarbij de verwoesting van Jeruzalem en de komst van de Mensenzoon apart worden behandeld.

Evangeliën

Lukas 24: Het Scharnierpunt - De Geboorte van het Messiaans Bewijsdossier(ID83)

De infographic 'Lukas 24: Het Scharnierpunt' legt uit hoe het begrip van Jezus als vervulling van Oudtestamentische profetieën zijn oorsprong heeft bij Jezus zelf en hoe dit zich vertaalde in de verkondiging door de vroege kerk. Het toont aan dat pas na Jezus' opstanding het Oude Testament christologisch geïnterpreteerd werd, wat het fundament vormde voor het Messiaanse Bewijsdossier.

Paulus & brieven

De Galatenbrief - Drie Grote Pijlers(ID85)

De Galatenbrief van Paulus is gestructureerd rond drie hoofdthema's: zijn apostolische autoriteit en levensgeschiedenis (hfst 1-2), de theologie van genade en rechtvaardiging door geloof (hfst 2-4), en de rol van de Heilige Geest in het leven van de gelovige (hfst 5-6). De brief benadrukt dat redding door genade en geloof tot stand komt, niet door wetswerken, en spoort aan tot een levenswandel geleid door de Geest.

Paulus & brieven

Marcus en Galaten: Hetzelfde Evangelie op Twee Niveaus(ID86)

Deze infographic vergelijkt de evangeliën van Marcus en de brief aan de Galaten, en toont aan dat ze, hoewel verschillend in stijl en focus, beiden hetzelfde kerstevangelie verkondigen. Marcus beschrijft de daden van Jezus die leiden tot vergeving, terwijl Galaten de theologische implicaties van deze daden uitwerkt, met een focus op rechtvaardiging door geloof. Beide teksten benadrukken dat redding van God komt en niet door menselijke inspanning.

Paulus & brieven

Paulus' Genade: De Wolf die Lammeren is gaan Hoeden(ID87)

Deze infographic belicht de transformatie van Paulus, van een fervent vervolger van christenen (een 'wolf') naar een toegewijde dienaar ('herder') van Christus, volledig gedreven door genade. Het keerpunt op de weg naar Damascus toont hoe God hem op een onverdiende manier redden en transformeerden. Deze onverdiende genade vormt de kern van Paulus' theologie en zijn missie om deze boodschap te delen, zoals hij in drie verschillende versies van zijn bekering getuigde.

Canonvorming

Conceptuele overeenkomsten tussen Johannes (Leven door de Geest) en Galaten(ID88)

Deze infographic vergelijkt de centrale thematiek van leven door de Geest in het Evangelie van Johannes en Paulus' brief aan de Galaten. Ondanks verschillende benaderingen, beschrijven beide teksten een vergelijkbare realiteit: een leven van verbondenheid met Jezus door de Heilige Geest, wat leidt tot vrucht, vrijheid, liefde en een nieuwe identiteit.

Paulus & brieven

De Geest in Johannes & Galaten(ID89)

Deze infographic vergelijkt de theologische perspectieven op de Heilige Geest in het Evangelie van Johannes en de brief van Paulus aan de Galaten. Ondanks verschillen in nadruk beschrijven beide bijbelboeken de transformerende rol van de Geest in het creëren van een nieuw tijdperk van genade, vrijheid en eenheid in Christus.

Paulus & brieven

Galaten en de Reacties(ID90)

De brief van Paulus aan de Galaten benadrukt dat redding door geloof in Christus komt, niet door het navolgen van de Joodse wet, en dat een leven geleid door de Geest hiervan het gevolg is. Andere Bijbelboeken, zoals Jakobus, Mattheüs, 2 Petrus, 1 Johannes en Judas, vullen dit perspectief aan door de rol van daden uit geloof, de vervulling van de wet door Jezus, de noodzaak van groei in genade, en een waarschuwing tegen misbruik van vrijheid te belichten. De Romeinenbrief synthetiseert deze thema's tot een alomvattend systeem van geloof, leven in de Geest, liefde en hoop.

Paulus & brieven

Overeenkomsten tussen Galaten en Judas(ID92)

Deze infographic vergelijkt de brieven aan de Galaten en de brief van Judas, en toont opvallende parallellen in hun waarschuwingen voor indringers die het evangelie verdraaien en genade misbruiken. Beide teksten roepen op tot standvastigheid en pastorale zorg voor twijfelaars, ondanks hun verschillende contexten.

Paulus & brieven

Wie is 'Judas, een broer van Jakobus'?(ID93)

De infographic analyseert zes potentiële auteurs voor de Judasbrief, met bijzondere aandacht voor hun relatie tot Jakobus en hun rol in het vroege christendom zoals beschreven in Handelingen. De analyse geeft aan dat Judas Barsabbas of Judas, de broer van Jezus, de meest waarschijnlijke kandidaten zijn, afhankelijk van de invalshoek (contextuele congruentie versus zelfidentificatie).

Paulus & brieven

Argumenten tegen Judas Barsabbas als auteur van de Judasbrief(ID94)

Deze infographic analyseert de argumenten tegen de identificatie van Judas Barsabbas met de auteur van de Judasbrief. Hoewel er argumenten zijn die deze identificatie bemoeilijken, zoals het ontbreken van expliciete vermelding van familiebanden en zijn rol als niet-apostel, biedt een diepere analyse van Lucas' schrijfstijl en de context van de vroege kerk sluitende weerleggingen. De conclusie is dat een cumulatie van indirect bewijs de hypothese ondersteunt dat Judas Barsabbas wel degelijk de auteur zou kunnen zijn, mits zijn bijnaam flexibel wordt geïnterpreteerd.

Paulus & brieven

Judas: zou persoon X dezelfde kunnen zijn als persoon Y?(ID95)

Deze analysematrix onderzoekt de identiteit van de auteur van de Judasbrief door verschillende mogelijke personen genaamd Judas te vergelijken. Op basis van de beschikbare gegevens uit Handelingen, de Judasbrief zelf en de christelijke traditie, wordt de waarschijnlijkheid beoordeeld dat twee van deze personen identiek zijn. De studie concludeert dat Judas Barsabbas (Handelingen 15:22) de sterkste kandidaat is voor de auteur en vermoedelijk ook de broer van Jakobus en mogelijk Jezus was.

Paulus & brieven

Kernidentificaties Schrijver van Judas in één Oogopslag(ID96)

Deze infographic analyseert de waarschijnlijkheid van verschillende identificaties van 'Judas' en 'Jakobus' in het Nieuwe Testament. Door bronnen zoals Handelingen en de Judasbrief te vergelijken, wordt beargumenteerd dat Judas Barsabbas uit Handelingen 15:22 dezelfde is als Judas, de broer van Jakobus (en dus een broer van Jezus), en tevens de auteur van de Judasbrief. De meest overtuigende reconstructie verbindt deze figuren tot één persoon.

Paulus & brieven

Volgorde van de eindtijdonderwerpen: Marcus 13 en 1 Thessalonicenzen 4-5(ID99)

Deze infographic vergelijkt de eindtijdprediking van Jezus in Marcus 13 met het onderricht van Paulus in 1 Thessalonicenzen 4-5. Het toont aan dat Paulus geen nieuwe leer introduceert, maar voortbouwt op de bestaande traditie van Jezus. De vergelijking benadrukt de correlatie in thematiek en volgorde tussen beide teksten, waarbij Paulus de eindtijdsverwachting toepast op praktische pastorale kwesties binnen de vroege christelijke gemeenschap.

Paulus & brieven

Tekstuele Overeenkomsten: 1 Thessalonicenzen 4-5 ↔ Marcus 13(ID100)

Deze infographic analyseert de opvallende tekstuele overeenkomsten tussen 1 Thessalonicenzen 4-5 en Marcus 13, twee cruciale passages uit het Nieuwe Testament over de eindtijd en de wederkomst. Het toont aan dat zowel Paulus als Jezus woorden en beelden gebruiken die identiek zijn, wat suggereert dat Paulus een bekende traditie – mogelijk mondeling overgeleverde uitspraken van Jezus – verwerkte in zijn brief. Dit werpt licht op de vroege christelijke eschatologie en de bronnen van Paulus' theologie.

Paulus & brieven

Paulus Brengt Niets Nieuws in 1 Thess 4-5(ID101)

Deze infographic analyseert de eschatologische leringen van Paulus in 1 Tessalonicenzen 4-5 en concludeert dat deze niet nieuw zijn. Paulus Putte hiervoor uit bestaande Jezus-tradities, profetieën van het Oude Testament en algemene Joodse verwachtingen. Hij paste deze reeds geopenbaarde kennis toe op de concrete situatie van de Thessalonicenzen voor troost, waarschuwing en vermaning.

Paulus & brieven

Marcus 13:5-23 ↔ 2 Thessalonicenzen 2(ID102)

Deze infographic vergelijkt passages uit Marcus 13 en 2 Thessalonicenzen 2 om aan te tonen dat Paulus niet met nieuwe eschatologische openbaringen kwam, maar de woorden van Jezus adapteerde voor zijn eigen tijd. Beide teksten behandelen vergelijkbare thema’s zoals misleiding, verdrukking en de uiteindelijke overwinning van Christus, waarbij Paulus voortbouwt op de bestaande traditie van Jezus' onderwijs.

Historische context

Eén Lijn: Daniël, Jezus en Paulus over de eindtijd(ID103)

Deze infographic analyseert de profetische lijn van Daniël, Jezus (Markus 13) en Paulus (1 & 2 Tessalonicenzen) over de eindtijd. Kern is dat Paulus' ideeën over de 'mens der wetteloosheid' geen nieuwe leer zijn, maar een uitwerking van bestaande profetieën, met een historische vervulling in de vernietiging van de tempel door Titus in 70 n.Chr.

Paulus & brieven

Hoe Silas (als schrijver van Petrus), Thessalonicenzen en het (Proto-)Markus-evangelie verbindt(ID104)

Deze infographic legt uit hoe de apostelen Petrus en Paulus, via helpers Marcus en Silas, een bepaalde theologische traditie en specifieke leringen hebben verspreid naar de vroege christelijke gemeenten, zoals die van Thessalonica. Het toont aan dat de inhoud van 1 en 2 Thessalonicenzen overeenkomsten vertoont met het (Proto-)Markus-evangelie, welke deels gebaseerd is op de getuigenis van Petrus. Silas fungeerde hierbij als cruciale schakel tussen deze figuren en geschriften.

Paulus & brieven

Jakobus sluit aan op Galaten(ID107)

De brieven van Paulus (Galaten) en Jakobus lijken op het eerste gezicht tegenstrijdig over de rol van geloof en werken voor redding, maar ze vullen elkaar aan. Paulus benadrukt rechtvaardiging door genade alleen via geloof, terwijl Jakobus stelt dat echt geloof zich toont in daden. Het 'geloof redt'-principe van Jakobus is geen oproep tot werken om gered te worden, maar een bewijs dat een levend geloof onvermijdelijk leidt tot goede werken en liefde.

Canonvorming

De Naschokken van Galaten(ID110)

De brief van Paulus aan de Galaten lokte een crisis uit over de relatie tussen genade en de Wet, met belangrijke theologische en praktische implicaties voor vroegchristelijke gemeenschappen. Latere bijbelse brieven, zoals die van Judas, Jakobus, Petrus en Johannes, reageerden op, verdiepten en nuanceerden de discussie door verschillende aspecten van geloof, werken, heiliging en de Wet te belichten. Uiteindelijk synthetiseert de brief aan de Romeinen deze ideeën tot een holistisch begrip van het evangelie.

Canonvorming

De Apostolische Documentatie-Explosie: Van Mondelinge Traditie Naar Schriftelijke Fundamenten(ID111)

Deze infographic toont de evolutie van mondelinge overlevering naar geschreven documenten binnen het vroege christendom, gedreven door specifieke crises en de behoefte aan theologische verheldering. Het illustreert hoe belangrijke gebeurtenissen en personen hebben bijgedragen aan de totstandkoming van de geschriften die uiteindelijk deel zouden uitmaken van het Nieuwe Testament.

Canonvorming

Van Johannes de Doper naar de Hebreeënbrief: De rol van Apollos(ID114)

Deze infographic schetst hoe Apollos, een volgeling van Johannes de Doper, mogelijk de theologische brug sloeg tussen de beweging van Johannes de Doper en de complexe theologie van de Hebreeënbrief. Het toont hoe een 'overgangstraktaat' (mogelijk Johannes 1-3) door Lukas/Handelingen wordt ingebed in dit proces, waarmee de suprematie van Christus en het nieuwe verbond worden benadrukt.

Paulus & brieven

Waarom Apollos in 53 de Hebreeënbrief schreef vanuit Korinthe(ID116)

Deze infographic presenteert een cumulatief argument dat de apostel Apollos de Hebreeënbrief rond 53 n.Chr. vanuit Korinthe schreef, gericht aan christelijke gemeenten in Klein-Azië, met Efeze als centrum. Het argument is gebaseerd op literaire, historische en theologische aanwijzingen die Apollos, Korinthe en de specifieke context van de eerste christelijke kerk met elkaar verbinden.

Paulus & brieven

De verhouding tussen Hebreeën en 1 Korinthe 1-4(ID119)

Deze infographic analyseert de mogelijke chronologische relatie tussen de brieven aan de Hebreeën en 1 Korinthe. De hypothese is dat Hebreeën, geschreven door Apollos rond 53 n.Chr. en gericht aan gemeenschappen in Klein-Azië, de aanleiding vormde voor discussies in Korinthe. Paulus' 1 Korinthe (rond 55 n.Chr.) wordt dan gezien als een reactie op deze discussies en de daardoor ontstane verdeeldheid rond thema's als volwassenheid en het fundament van het geloof, met de 'Apollos-partij' als een belangrijke factor.

Paulus & brieven

Romeinen als Apostolische Synthese(ID121)

De brief van Paulus aan de Romeinen is een uitvoerige theologische synthese die niet willekeurig ontstond, maar als antwoord op concrete ontwikkelingen binnen de vroege christelijke gemeenten rond het jaar 56 n.Chr. Naast de mondelinge verkondiging ontstond er een 'explosie' van geschreven apostolische documenten die circuleerden, wat leidde tot discussies over gezag en de juiste interpretatie van het geloof, met name zichtbaar in de crisis in Korinthe over de kwestie van 'wijsheid'. De brief aan de Romeinen voorzag in een breed, systematisch en diepgaand kader om deze kwesties aan te pakken en gaf richting aan een groeiend, maar soms worstelend, kerkelijk netwerk.

Historische context

De Gemeente van Rome – Groei, Terugslag en Herstel (ca. 1e eeuw)(ID122)

Deze infographic schetst de dynamische ontwikkeling van de vroege christelijke gemeenschap in Rome, vanaf haar ontstaan vóór 49 n.Chr. tot het einde van de 1e eeuw. De periode kenmerkt zich door groei, terugslagen zoals verdrijvingen en vervolgingen, maar ook door veerkracht en herstel, vaak beïnvloed door belangrijke figuren als Paulus, Aquila en Priscilla. De infographic toont hoe de gemeente, ondanks externe druk, zich ontwikkelde tot een invloedrijke gemeenschap.

Paulus & brieven

De Gevangenisbrieven van Paulus(ID127)

De gevangenisbrieven (Efeziërs, Kolossenzen, Filemon, Filippenzen), geschreven rond 60-62 n.Chr. tijdens Paulus’ eerste Romeinse gevangenschap, zijn geen noodkreten maar functioneren als communicatiemiddelen voor een volwassen apostolisch netwerk. Ze belichten de evolutie van Paulus' theologie en zijn netwerkbeheer, waarbij zijn mede-arbeiders cruciaal zijn voor de continuïteit van het evangelie.

Paulus & brieven

Reconstructie Periode na Paulus Gevangenschap te Rome(ID130)

Deze infographic reconstrueert de gebeurtenissen na de eerste Romeinse gevangenschap van Paulus, waar Handelingen eindigt. Na zijn vrijlating ondernam Paulus een vierde zendingsreis en schreef hij de pastorale brieven (1 Timotheüs, Titus, 2 Timotheüs), die inzicht geven in deze periode. Uiteindelijk werd Paulus opnieuw gearresteerd en waarschijnlijk geëxecuteerd, terwijl zijn netwerk en de kerken zich voorbereidden op een toekomst zonder hem.

Paulus & brieven

Titus: het Apostolische Netwerk in Actie(ID131)

De brief aan Titus is niet alleen pastorale raad, maar een concreet voorbeeld van hoe het vroege apostolische netwerk functioneerde. Paulus gebruikt communicatie, organisatie en strategische inzet van personen om de jonge gemeenten op Kreta te structureren en te versterken tegen dwaalleringen.

Historische context

Reconstructie van de Vierde Zendingsreis van Paulus(ID132)

Deze kaart visualiseert de belangrijke steden en routes in de oostelijke Middellandse Zee en het Nabije Oosten gedurende de eerste eeuw n.Chr., een periode cruciaal voor de verspreiding van het vroege christendom. Het toont de verbindingen tussen Rome, Griekenland en Klein-Azië, waar veel van de Nieuwtestamentische gemeenten zich bevonden. De kaart illustreert de geografische context van de vroege christelijke missie en de communicatielijnen van die tijd.

Paulus & brieven

Het Laatste Proces van Paulus als Sleutel tot de Dood van Petrus(ID134)

Deze infographic reconstrueert Paulus' laatste proces en zijn dood in Rome, en werpt licht op hoe dit indirect kan hebben geleid tot de vervolging en dood van Petrus. De brand van Rome onder keizer Nero en de daaropvolgende zoektocht naar zondebokken speelden hierin een cruciale rol. Paulus' oproep aan medestanders om hem te steunen, keerde onbedoeld tegen hen toen het christendom als een gehate sekte werd aangemerkt.

Paulus & brieven

2 Timotheüs-Reconstructie vs. Standaarduitleg(ID135)

Deze infographic vergelijkt twee interpretaties van onduidelijkheden in 2 Timotheüs en de historische context van Paulus' laatste jaren (64-68 n.Chr.): een 'netwerk- en procesmodel' en de 'standaarduitleg'. Het netwerkmodel biedt voor elf cruciale aspecten van het verhaal een consistentere en overtuigendere verklaring dan de gangbare interpretatie.

Openbaring als Netwerkdocument(ID137)

De Openbaring van Johannes moet niet alleen maar gezien worden als een op zichzelf staand visioenboek met losse toekomstscenario's, maar het is ook een complex theologisch en praktisch document gericht aan een netwerk van zeven bestaande gemeenten in Klein-Azië. Die zeven staan model voor de gehele kerk. Het boek wortelt stevig in eerdere Bijbelse tradities en de apostolische leer en moedigt volharding aan in het licht van toekomstige gebeurtenissen tot de wederkomst van Jezus Christus.

Paulus & brieven

2 en 3 Johannes: Klein in Omvang, Groot in Inzicht(ID140)

De korte brieven van 2 en 3 Johannes bieden een uniek inkijkje in de dagelijkse werking van het apostolische netwerk in de vroege christelijke gemeenten. Ze zijn geen theologische traktaten, maar praktische correspondentie over zaken als gastvrijheid, communicatie en het uitoefenen van gezag op afstand. De brieven laten zien hoe het vroege christendom georganiseerd was en hoe relaties en aanbevelingen cruciaal waren voor de verspreiding van de boodschap.