Johannes Evangelie – Hoe het Groeide tot één Evangelie

Het Evangelie van Johannes, zoals wij dat nu kennen, is een dynamisch document dat in de loop van decennia is gegroeid. Het begon niet als een kant-en-klaar boek, maar eerder als een verzameling van ooggetuigenissen en mondelinge overleveringen, met name gericht op de kruisiging en opstanding van Jezus, de 'Passie Memoriale' (18:1-20:31). Deze kern, daterend van ongeveer 30-33 n.Chr., vormde de basis van het evangelie.

Vervolgens werden verschillende 'traktaat' of secties toegevoegd. Zo ontstond het 'Doper-Traktaat' (1:1-3:36) rond 33-35 n.Chr., gericht op de overgang van de leer van Johannes de Doper naar Jezus en het nieuwe leven in de Geest. Ook de 'Samaria-sectie' (4:1-4:42), rond 33-36 n.Chr., benadrukte de inclusie van Samaritanen, geïnspireerd op de gebeurtenissen in Handelingen 8. Latere uitbreidingen omvatten het 'Identiteitscluster met IK BEN-uitspraken' (6:1-10:42) tussen 35-45 n.Chr., waarin Jezus' goddelijke identiteit werd benadrukt, en de 'Geest- en discipelencatechese' (13:1-17:26) rond 33-40 n.Chr., die onderwijs bood over liefde, eenheid, zending en de rol van de Geest.

De sectie over 'Lazarus & overgang naar de passie' (11:1-12:50), daterend van 40-55 n.Chr., legde de nadruk op de spanning rond Jezus' laatste week en Zijn weg naar het kruis. Uiteindelijk werden al deze secties samengevoegd en geredigeerd in Efeze, waarschijnlijk tussen 40-55 n.Chr., met de toevoeging van Johannes 21 als epiloog, na de dood van Paulus rond 64 n.Chr. Dit proces resulteerde in het complete en samenhangende Evangelie van Johannes, dat de herinneringen van ooggetuigen doorontwikkelde tot rijke theologie, in constante dialoog met de vragen van de vroege gemeenten en onder leiding van de Geest. Het evangelie toont zodoende een thematische groei van water naar Geest, van kennismaking naar gemeenschap, van zoeken naar geloven, van kruis naar heerlijkheid, en van Israël naar de bredere wereld.