Johannes

Vensters op hoe het apostolische netwerk werkelijk functioneerde

De korte brieven van 2 en 3 Johannes bieden een uniek inkijkje in de dagelijkse werking van het apostolische netwerk in de vroege christelijke gemeenten. Ze zijn geen theologische traktaten, maar praktische correspondentie over zaken als gastvrijheid, communicatie en het uitoefenen van gezag op afstand. De brieven laten zien hoe het vroege christendom georganiseerd was en hoe relaties en aanbevelingen cruciaal waren voor de verspreiding van de boodschap.

Overzicht – patronen – betekenis

De term 'de Joden' (οἱ Ἰουδαῖοι) wordt in het Evangelie van Johannes meer dan 70 keer gebruikt, en de betekenis ervan evolueert door het verhaal heen. Aanvankelijk duidt het op het Joodse volk in algemene of etnische zin, maar later in het evangelie verschuift de betekenis steeds meer naar de religieuze autoriteiten die Jezus tegenwerken en uiteindelijk gevangen nemen. Dit patroon suggereert een bewuste theologische en narratieve keuze die de ervaringen van de gemeenschap van de evangelist weerspiegelt en past goed bij een Samaritaanse setting.

Twee lijnen uit het Oude Testament komen samen bij Johannes de Doper, worden door Jezus vervuld, uitgewerkt door Johannes, praktisch toegepast in Galaten, verdiept door reacties, en diep doordacht in Romeinen.

Deze infographic traceert de ontwikkeling van het thema 'leven door de Geest' van het Oude Testament tot de brieven van Paulus, via Johannes de Doper en Jezus. Het laat zien hoe de concepten van redding en geestelijke vernieuwing, geïntroduceerd in het Oude Testament, via Jezus' leringen en de geschriften van Johannes en Paulus een diepere theologische en praktische invulling krijgen, culminerend in de systematische uiteenzetting in Romeinen 8.

Dezelfde Geest - Dezelfde nieuwe werkelijkheid

Deze infographic vergelijkt de theologische perspectieven op de Heilige Geest in het Evangelie van Johannes en de brief van Paulus aan de Galaten. Ondanks verschillen in nadruk beschrijven beide bijbelboeken de transformerende rol van de Geest in het creëren van een nieuw tijdperk van genade, vrijheid en eenheid in Christus.

Johannes als knooppunt tussen meerdere sociale werelden

De evangelist Johannes, de 'geliefde discipel', was waarschijnlijk geen eenvoudige visser. Hij had brede toegang tot invloedrijke kringen, een hoge culturele en religieuze scholing, en fungeerde als een sleutelfiguur die diverse sociale groepen verbond. Zijn evangelie reflecteert deze unieke positie van een insider met diepgaande kennis van gebeurtenissen en personen rond Jezus.

Getuigenis – Waarschuwing – Bemoediging – Volharding tot de Wederkomst

De Openbaring van Johannes moet niet alleen maar gezien worden als een op zichzelf staand visioenboek met losse toekomstscenario's, maar het is ook een complex theologisch en praktisch document gericht aan een netwerk van zeven bestaande gemeenten in Klein-Azië. Die zeven staan model voor de gehele kerk. Het boek wortelt stevig in eerdere Bijbelse tradities en de apostolische leer en moedigt volharding aan in het licht van toekomstige gebeurtenissen tot de wederkomst van Jezus Christus.

Door Lukas en Johannes aangedragen (aangevuld met Markus en Mattheüs)

Deze infographic detailleert de cruciale rol van vrouwen in het leven, de bediening, dood en opstanding van Jezus, gebaseerd op de evangelieën. Ze waren niet passieve toeschouwers, maar actieve volgelingen die Jezus financieel steunden, bij zijn kruisiging aanwezig waren en als eersten van zijn opstanding getuigden. Hun aanwezigheid en getuigenis zijn essentieel voor het narratief van het Nieuwe Testament.

De hoofdstukken Johannes 18-20, die de passie van Jezus behandelen, vertonen kenmerken die suggereren dat ze een zeer vroeg, zelfstandig document waren, snel na de gebeurtenissen opgesteld. Deze 'passie-memoriale' bevat unieke ooggetuigedetails, een directe stijl en een persoonlijke toon, wat past bij vroege getuigenissen in een context waarin betrouwbaarheid cruciaal was. De aanwezigheid van onafhankelijke en coherente elementen, naast het vooronderstellen van voorkennis, versterkt de hypothese van een vroege circulatie als een primair document, voordat het werd opgenomen in het bredere Johannes-evangelie.

Johannes vertelt het hoogtepunt van de relatie. Lukas bewaart de context van de relatie.

De evangeliën van Johannes en Lukas vullen elkaar aan in hun beschrijving van Jezus' relatie met Lazarus, Martha en Maria van Bethanië. Johannes concentreert zich op het spectaculaire mirakel van Lazarus' opwekking, terwijl Lukas subtieler de context van hun diepe vriendschap beschrijft doorheen een reeks leringen en passages die naar hen en hun woonplaats verwijzen, zonder Lazarus' opwekking te vermelden.

Twee brieven – één werkelijkheid: leven vanuit de Geest die in ons woont en ons leidt

Deze infographic vergelijkt de centrale thematiek van leven door de Geest in het Evangelie van Johannes en Paulus' brief aan de Galaten. Ondanks verschillende benaderingen, beschrijven beide teksten een vergelijkbare realiteit: een leven van verbondenheid met Jezus door de Heilige Geest, wat leidt tot vrucht, vrijheid, liefde en een nieuwe identiteit.

Deze infographic analyseert de rol van Johannes 4 in het verklaren van Lukas' beschrijvingen van Samaria. Zonder Johannes 4 lijken veel gebeurtenissen in Lukas en Handelingen over Samaria onsamenhangend en onlogisch. Echter, met Johannes 4 als context wordt de vroege christelijke missie naar Samaria consistent en theologisch gerechtvaardigd, aangezien Jezus zelf de 'bron' van deze beweging is.

Hoe de evangelisten zichzelf subtiel in het verhaal plaatsen

Deze infographic onderzoekt de 'Hitchcock-vermeldingen' in de vier evangelies, waarbij de auteurs subtiele aanwijzingen achterlaten dat ze ooggetuigen waren zonder zichzelf centraal te stellen. Johannes, Lucas, Marcus en Mattheüs gebruiken elk hun eigen unieke literaire technieken om hun aanwezigheid in de beschreven gebeurtenissen te suggereren. Deze 'cameo's' worden geïnterpreteerd als een vorm van antieke bescheidenheid en getuigenis.

met de parallel in Hebreeën – in volgorde – en wie de voorganger lijkt

Deze infographic vergelijkt de theologische thema's in Johannes 1-3 met parallellen in de brief aan de Hebreeën, en stelt vast welke tekst waarschijnlijk eerder is geschreven. Het toont dat Johannes 1-3 vroege theologische ideeën over Jezus introduceert die later in Hebreeën systematischer en uitgebreider worden uitgewerkt. De analyse concludeert dat Johannes 1-3 de theologische voorloper van Hebreeën is.

Bronnen, bevestiging en de levende traditielijn

Deze infographic analyseert de passages over Samaritanen in Lukas en Handelingen, en traceert de orale tradities (bronnen en bevestiging) die mogelijk aan deze teksten ten grondslag liggen. Het beschrijft een historische traditionele lijn van Jezus' ontmoeting met een Samaritaanse vrouw tot de uiteindelijke integratie van het Samaritaanse geloof in de bredere christelijke missie, zoals vastgelegd door Lukas.

Een levend evangelie dat meegroeit met de missie, de vragen en de Geest.

Het Evangelie van Johannes is niet als één geheel geschreven, maar is geleidelijk ontstaan. Het begon met de opschriftstelling van de Passiegebeurtenissen en werd daarna uitgebreid met verschillende thema's en secties, telkens inspelend op de behoeften van de vroege christelijke gemeenschappen. Uiteindelijk kreeg het zijn definitieve vorm, vermoedelijk in Efeze, rond 64-70 n.Chr.