Categorie
Evangeliën
Ontstaan en eigenheid van Mattheüs, Marcus, Lucas en Johannes
Wat Johannes de Doper Verkondigde(ID46)
Johannes de Doper riep zijn publiek op tot radicale bekering en doop in het licht van een naderend goddelijk oordeel. Hij benadrukte de noodzaak van een veranderd leven, niet alleen rituele handelingen of afkomst, en wees op de komst van een sterkere figuur die Gods volk zou zuiveren.
Wat Resoneerde van Johannes de Doper(ID47)
Johannes de Doper trad op als profeet en combineerde boodschappen van waarschuwing, oordeel en hoop, die diep resoneerden met de profetieën van het Oude Testament en de verwachtingen van zijn toehoorders. Zijn oproep tot bekering en innerlijke reiniging stond centraal, gericht op een nieuw begin voor Israël en de komst van de Messias.
De Vrouwen uit de Inner Circle van Jezus(ID44)
Deze infographic detailleert de cruciale rol van vrouwen in het leven, de bediening, dood en opstanding van Jezus, gebaseerd op de evangelieën. Ze waren niet passieve toeschouwers, maar actieve volgelingen die Jezus financieel steunden, bij zijn kruisiging aanwezig waren en als eersten van zijn opstanding getuigden. Hun aanwezigheid en getuigenis zijn essentieel voor het narratief van het Nieuwe Testament.
Het Spoor van Marcus in het Nieuwe Testament(ID22)
Deze infographic traceert de aanwezigheid van Marcus (Johannes Marcus) in het vroege christendom aan de hand van bijbelse en historische bronnen. Het toont zijn connectie met Paulus, Barnabas en Petrus, en zijn veronderstelde rol in de stichting van de kerk in Alexandrië, en de datering van het Marcus-evangelie. Meest waarschijnlijke is dat Barnabas en Marcus met de 1e brief van Petrus op zak naar Pontus, Galatië, Kappadocië en Bithynië gingen en vandaaruit later ook af en toe weer in het netwerk van Paulus opduiken.
De Logia van Jezus(ID32)
De 'Logia' zijn de mondelinge overleveringen van Jezus' uitspraken en leringen die we terugvinden in zowel het Evangelie van Mattheüs als dat van Lucas, vaak zonder een identieke verhalende context. Deze Logia vormen een kernonderdeel van Jezus' boodschap over het Koninkrijk van God en hebben de vroege kerk en de christelijke traditie diepgaand beïnvloed.
Extreem Vroege Datering Johannes 18-20 als Passie-Memoriale(ID40)
De hoofdstukken Johannes 18-20, die de passie van Jezus behandelen, vertonen kenmerken die suggereren dat ze een zeer vroeg, zelfstandig document waren, snel na de gebeurtenissen opgesteld. Deze 'passie-memoriale' bevat unieke ooggetuigedetails, een directe stijl en een persoonlijke toon, wat past bij vroege getuigenissen in een context waarin betrouwbaarheid cruciaal was. De aanwezigheid van onafhankelijke en coherente elementen, naast het vooronderstellen van voorkennis, versterkt de hypothese van een vroege circulatie als een primair document, voordat het werd opgenomen in het bredere Johannes-evangelie.
De Passie volgens Johannes en de Synoptici(ID39)
Deze infographic vergelijkt de passieverhalen van het Evangelie volgens Johannes met die van de synoptische evangeliën (Mattheüs, Marcus, Lucas), en belicht de unieke details en theologische accenten van Johannes. Johannes biedt een 'innerlijke passie' met diepgaande persoonlijke en theologische details die vaak ontbreken in de meer publieke benadering van de synoptici. Samen vormen ze een completer beeld van de gebeurtenissen rondom Jezus' lijden, sterven en opstanding.
Johannes 1-3: Het Johannes de Doper-Overgangstraktaat(ID37)
De eerste drie hoofdstukken van het Johannesevangelie zijn een zorgvuldig geconstrueerd argument dat Johannes de Doper als voorloper volledig valideert, maar vervolgens systematisch de superioriteit van Jezus aantoont. Het doel is Johannes' volgelingen te overtuigen hun loyaliteit te verleggen van de Doper naar Jezus zelf. Dit wordt gedaan door expliciet te laten zien dat Jezus de Messiaanse vervulling brengt en een nieuwe werkelijkheid introduceert die die van Johannes overstijgt.
Johannes Evangelie – Hoe het Groeide tot één Evangelie(ID58)
Het Evangelie van Johannes is niet als één geheel geschreven, maar is geleidelijk ontstaan. Het begon met de opschriftstelling van de Passiegebeurtenissen en werd daarna uitgebreid met verschillende thema's en secties, telkens inspelend op de behoeften van de vroege christelijke gemeenschappen. Uiteindelijk kreeg het zijn definitieve vorm, vermoedelijk in Efeze, rond 64-70 n.Chr.
Uitlegnotities in het Evangelie van Johannes(ID61)
Deze infographic analyseert of de verklarende noten in het Evangelie van Johannes, die Joodse concepten uitleggen, zinvol zijn voor een Samaritaans publiek. Er wordt geconcludeerd dat veel van deze noten voor Samaritanen niet overbodig waren, wat suggereert dat het evangelie mogelijk is ontstaan in een Samaritaans-Joods-Doper netwerk. Het werd later aangepast voor een breder Griekssprekend publiek.
Het gebruik van 'De Joden' in het Evangelie van Johannes(ID60)
De term 'de Joden' (οἱ Ἰουδαῖοι) wordt in het Evangelie van Johannes meer dan 70 keer gebruikt, en de betekenis ervan evolueert door het verhaal heen. Aanvankelijk duidt het op het Joodse volk in algemene of etnische zin, maar later in het evangelie verschuift de betekenis steeds meer naar de religieuze autoriteiten die Jezus tegenwerken en uiteindelijk gevangen nemen. Dit patroon suggereert een bewuste theologische en narratieve keuze die de ervaringen van de gemeenschap van de evangelist weerspiegelt en past goed bij een Samaritaanse setting.
De Ontwikkeling van het Evangelie van Marcus(ID65)
Volgens het Apostolische Netwerkmodel groeide het Markus-evangelie in verschillende fasen mee met de missie van de vroege kerk. De basis werd gelegd in Antiochië, waar Markus jarenlang als tolk van Petrus optrad en diens herinneringen aan Jezus vastlegde. Dit mondde uit in een eerste vroege, kortere versie van het evangelie, bedoeld om de jonge gemeenten tijdens de eerste zendingsreizen te onderwijzen. Een aanwijzing dat Markus zijn werk later uitbreidde is dat Lukas een kortere versie gebruikte, terwijl Mattheüs beschikt over een langere versie waarin Markus 6:45–8:26 al aanwezig is. Deze sectie kan daarom een later toegevoegd onderwijsblok zijn geweest. Uiteindelijk zal het evangelie pas aan het einde van Markus' leven, tijdens zijn verblijf bij Paulus in Rome, zijn definitieve vorm gekregen hebben, inclusief de langere eindes.
Overeenkomsten tussen de Synoptische Evangeliën(ID31)
Deze infographic analyseert de tekstuele overlap tussen de drie synoptische evangeliën: Mattheüs, Marcus en Lucas. Het toont aan welk deel van elk evangelie uniek is en welk deel gedeeld wordt met één of beide andere evangeliën. De resultaten zijn essentieel voor het begrijpen van de 'synoptische vraagstukken', oftewel de literaire relatie tussen deze drie teksten.
Marcus: Van Petrus' kring naar de Missie onder niet-Joden(ID71)
De infographic toont hoe de relatie tussen Marcus en Petrus, gecentreerd rond Antiochië, essentieel was voor de totstandkoming van het evangelie van Marcus. Dit evangelie wordt gepresenteerd als de getuigenis van Petrus, opgeschreven door Marcus, specifiek voor de niet-Joden. Dat Marcus grotendeels in Mattheüs opgenomen werd inclusief een Petrus-sectie is een apostolische autorisatie ervan en van de rol van Petrus.
De Olijfbergrede: Marcus 13 – Mattheüs 24 – Lukas 17 en 21(ID82)
De Olijfbergrede van Jezus, waarin hij spreekt over zowel de verwoesting van de tempel als zijn toekomstige komst, wordt in Marcus en Mattheüs als één geheel gepresenteerd, waardoor de onderwerpen soms vermengd raken. Lucas daarentegen, splitst deze onderwerpen in twee afzonderlijke gedeelten (Lukas 17 en Lukas 21) omwille van duidelijkheid, waarbij de verwoesting van Jeruzalem en de komst van de Mensenzoon apart worden behandeld.
Mattheüs: Vijf bronnen, één Evangelie(ID69)
Het Evangelie volgens Mattheüs is niet in één keer geschreven, maar is een complexe samenstelling uit minstens vijf verschillende bronnen. Deze bronnen omvatten het Markus-evangelie als narratief skelet, een verzameling van Jezus' uitspraken (Logia of Q-materiaal), een 'bewijsdossier' van Oudtestamentische vervullingen, specifieke verhalen rondom Petrus, en de redactionele inbreng van Mattheüs zelf. Samen vormen deze elementen een coherent evangelie dat zich richt op Jezus als de Messias en de structuur van de vroege kerk.
Mattheüs: De Extra Petrus-teksten(ID70)
Het Evangelie volgens Mattheüs bevat unieke en opmerkelijk versterkte passages over Petrus vergeleken met Markus en Lukas. Deze teksten benadrukken Petrus' apostolische leiderschap, zijn rol als representant van de discipelen, zijn momenten van geloof én falen, en het belang van diens positie binnen de vroege christelijke gemeenschap. Mattheüs gebruikt deze verhalen om Petrus' rol te legitimeren, niet als propaganda, maar als een reflectie van waargenomen realiteit en het potentieel voor herstel na falen.
Lukas en Zijn Bronnen(ID75)
De evangelist Lukas schreef zijn werken op basis van grondig onderzoek, door bestaande bronnen te verzamelen, ooggetuigen te interviewen en historisch onderzoek te verrichten. Dit vond waarschijnlijk plaats tijdens Paulus' gevangenschap in Caesarea (circa 57-59 n.Chr.), waarbij hij toegang had tot diverse belangrijke personen uit de vroege christelijke gemeenschap als bronnen. Zijn methodische aanpak en de vele namen die hij noemt, suggereren een zorgvuldige reconstructie van de gebeurtenissen, wat de inspiratie van zijn geschriften gedeeltelijk in menselijke omstandigheden en getuigenissen situeert.
Lukas 24: Het Scharnierpunt - De Geboorte van het Messiaans Bewijsdossier(ID83)
De infographic 'Lukas 24: Het Scharnierpunt' legt uit hoe het begrip van Jezus als vervulling van Oudtestamentische profetieën zijn oorsprong heeft bij Jezus zelf en hoe dit zich vertaalde in de verkondiging door de vroege kerk. Het toont aan dat pas na Jezus' opstanding het Oude Testament christologisch geïnterpreteerd werd, wat het fundament vormde voor het Messiaanse Bewijsdossier.
Hoe Lukas de Logia gebruikt: Van onderwijs-dossier naar levend verhaal(ID81)
Deze infographic legt uit hoe de Evangelist Lukas het onderwijsmateriaal (Logia) van Jezus, dat Mattheüs thematisch ordende, op een verhalende manier in zijn Evangelie verwerkte. Lukas integreerde deze uitspraken in de context van Jezus' reizen, ontmoetingen en de herinneringen van ooggetuigen, waardoor zijn verslag een levendiger en historisch ingebed karakter kreeg.
Lukas - Het Theologische Tweeluik(ID73)
De infographic van Lukas' Evangelie belicht de structuur en theologische focus van het boek, van de voorbereiding op Jezus' komst tot de verspreiding van zijn boodschap na zijn opstanding. Het benadrukt drie centrale thema's: Wie Jezus is middels zijn daden, wat hij onderwees over het Koninkrijk van God, en hoe zijn kruis en opstanding begrepen moeten worden.
Lukas 11-19: het Onderwijscluster in Context(ID78)
Deze infographic analyseert het grote onderwijsgedeelte in Lukas 11-19 en toont hoe Lukas stof uit de Logia-bron met eigen bronnen heeft gecombineerd om een unieke theologische boodschap over te brengen. Het gedeelte omvat een breed scala aan onderwerpen en is gestructureerd als een reis naar Jeruzalem, ingeleid en afgesloten met scènes in Bethanië. Dat is een aanwijzing dat Lukas' bronnen Martha en Maria uit Bethanië zijn.
Hoe Lukas zijn bronnen markeert: Via personen, niet via documenten(ID74)
De evangelist Lukas markeert de bronnen voor zijn evangelie niet zoals moderne auteurs met voetnoten, maar door specifieke personen, plaatsen en situaties te introduceren. Dit creëert 'narratieve sociale ankers' die verwijzen naar de oorsprong van de informatie, variërend van moederlijke herinneringen tot vroege tempeltradities en getuigenissen van de opstanding.
Het Bethanië-broncluster in Lukas?(ID80)
De evangeliën van Johannes en Lukas vullen elkaar aan in hun beschrijving van Jezus' relatie met Lazarus, Martha en Maria van Bethanië. Johannes concentreert zich op het spectaculaire mirakel van Lazarus' opwekking, terwijl Lukas subtieler de context van hun diepe vriendschap beschrijft doorheen een reeks leringen en passages die naar hen en hun woonplaats verwijzen, zonder Lazarus' opwekking te vermelden.
De Hitchcock-vermeldingen(ID19)
Deze infographic onderzoekt de 'Hitchcock-vermeldingen' in de vier evangelies, waarbij de auteurs subtiele aanwijzingen achterlaten dat ze ooggetuigen waren zonder zichzelf centraal te stellen. Johannes, Lucas, Marcus en Mattheüs gebruiken elk hun eigen unieke literaire technieken om hun aanwezigheid in de beschreven gebeurtenissen te suggereren. Deze 'cameo's' worden geïnterpreteerd als een vorm van antieke bescheidenheid en getuigenis.
Is het Johannes-Evangelie voor Samaria Ontstaan? Aanwijzingen uit de tekst, de context en de vroege geschiedenis(ID59)
De infographic onderzoekt of het Johannes-evangelie mogelijk in Samaria is ontstaan, of op zijn minst sterke invloeden vanuit Samaria heeft, gezien de textuele, historische en geografische aanwijzingen. Hoewel het een minderheidspositie is onder wetenschappers, zijn er goede argumenten voor. Het evangelie toont een uniek positieve houding ten opzichte van Samaritanen, minder nadruk op Joodse gebruiken voor een intern publiek, en theologische thema's die aansluiten bij Samaritaanse ideeën, wat wijst op een missiegerichte context waarin Samaria een sleutelrol speelde.
Waarom Johannes Waarschijnlijk geen Arme Visser was(ID42)
De evangelist Johannes, de 'geliefde discipel', was waarschijnlijk geen eenvoudige visser. Hij had brede toegang tot invloedrijke kringen, een hoge culturele en religieuze scholing, en fungeerde als een sleutelfiguur die diverse sociale groepen verbond. Zijn evangelie reflecteert deze unieke positie van een insider met diepgaande kennis van gebeurtenissen en personen rond Jezus.
Het Samaria-dossier: Johannes 4 is de wortel waaruit alles groeit(ID77)
Deze infographic analyseert de rol van Johannes 4 in het verklaren van Lukas' beschrijvingen van Samaria. Zonder Johannes 4 lijken veel gebeurtenissen in Lukas en Handelingen over Samaria onsamenhangend en onlogisch. Echter, met Johannes 4 als context wordt de vroege christelijke missie naar Samaria consistent en theologisch gerechtvaardigd, aangezien Jezus zelf de 'bron' van deze beweging is.
Het Bethanië-broncluster in Lukas?(ID79)
De infographic onderzoekt de hypothese dat een groot deel van het unieke leermateriaal in Lukas 11-17 afkomstig is uit de kring rond Martha, Maria en Lazarus in Bethanië, gezien de opvallende kenmerken van deze tekst. De tekst begint en eindigt met Bethanië, bevat een anoniem onderwijscluster waarin Lazarus onverwacht bij naam wordt genoemd, en sluit aan bij de historiografische praktijk om personen als bron aan te duiden.