Mondeling én Schriftelijk: Geen Vervanging, maar Samenwerking
De vroege kerk communiceerde vanaf het begin via mondelinge overdracht én schriftelijke kernpunten. Ze trokken samen op om de boodschap betrouwbaar, duidelijk en controleerbaar te maken.
30 n.Chr. – 70 n.Chr.
Vaak wordt gedacht dat de vroege christelijke boodschap eerst puur mondeling werd doorgegeven, en dat pas later, rond 70 n.Chr., de noodzaak ontstond om dingen op te schrijven. Dit 'misverstande model' dat de schriftelijke overlevering de mondelinge zou vervangen, klopt echter niet met hoe het Nieuwe Testament tot stand kwam. De werkelijkheid was een gezamenlijk proces van mondelinge en schriftelijke overdracht, vanaf het allereerste begin.
Dit proces begon bij de apostel, die de boodschap verkondigde en uitlegde. Vervolgens werden kernpunten van deze verkondiging samengevat in een brief. Deze brief werd dan door een aangestelde drager – een specifieke persoon – naar een gemeente gebracht. De drager gaf niet alleen de brief, maar ook mondelinge uitleg. Hierna ontving de gemeenschap zowel de schriftelijke boodschap als de mondelinge toelichting, konden zij vragen stellen en de inhoud bespreken. De schriftelijke kernpunten dienden hierbij als een controlemiddel: klopte de mondelinge uitleg met wat de apostel oorspronkelijk bedoelde?
Dit model van brieven, afgezanten en mondelinge uitleg zorgde voor een betrouwbare apostolische communicatie. De brieven boden betrouwbaarheid, omdat ze verdraaiing van de boodschap voorkwamen. Ze zorgden voor gezag, aangezien de inhoud direct van de apostel kwam en zowel door zijn woord als zijn brief werd bevestigd. Daarnaast bevorderde het de eenheid tussen verspreide gemeenten door overal dezelfde kernpunten te hanteren. Het diende ook als blijvende herinnering en onderwijzing, waarbij de brief de basis vormde en de uitleg het levend maakte. Dit was praktisch voor een snelgroeiend netwerk, omdat apostelen niet overal tegelijk konden zijn. Brieven en afgezanten maakten hun aanwezigheid en invloed toch effectief. Voorbeelden hiervan zijn te vinden in Handelingen 15, waar een concilie een brief én afgezanten (Judas en Silas) stuurt, het zenden van Phoebe met de brief aan de Romeinen, Tychikus die brieven brengt aan de Kolossenzen en Efeziërs, en Johannes die, ondanks brieven, toch de persoonlijke ontmoeting zoekt (2 Johannes 12). Zo waren de brieven de ankers die de boodschap verankeren, niet de vervangers van de mondelinge overdracht.