Geschrift
Mattheüs
44 pagina's waar iets over dit geschrift gezegd wordt.
Het Apostolische Netwerkmodel(ID2)
Wat als het Nieuwe Testament niet is ontstaan uit losse, anonieme documenten, maar uit een levend netwerk van ooggetuigen, apostelen, reizende boodschappers en jonge gemeenten? Wat als brieven geen geïsoleerde theologische verhandelingen zijn, maar reacties op echte crises, echte mensen en echte gebeurtenissen? Het Apostolische Netwerkmodel nodigt uit om de bekende teksten opnieuw te lezen: niet als losse puzzelstukjes, maar als de tastbare sporen van een dynamische beweging die de wereld voorgoed veranderde. Lucas speelde hierin een centrale rol door bronnen te onderzoeken, vergelijken en ordenen en zodoende het kader te geven waarbinnen het Nieuwe Testament is ontstaan.
Het Menselijk Netwerk achter het Nieuwe Testament(ID3)
Het Nieuwe Testament is ontstaan uit een complex netwerk van ooggetuigen, helpers en steden, die gezamenlijk de herinneringen aan Jezus documenteerden en verspreidden. Dit proces omvatte mondelinge overdracht, het schrijven van teksten door apostelen en hun medewerkers, en de zorgvuldige bewaring en verspreiding van geschriften over verschillende gemeenten heen, culminerend in de verzameling die we nu kennen als het Nieuwe Testament. De infographic toont de evolutionaire stappen van mondelinge overlevering naar vastgelegde, gezaghebbende geschriften.
Het Nieuwe Testament: Overzicht van categorieën en boeken(ID9)
De infographic presenteert een gestructureerd overzicht van de boeken van het Nieuwe Testament, ingedeeld in vijf hoofdcategorieën: Evangeliën, Handelingen, Brieven van Paulus, Algemene Brieven en Profetisch Boek. Daarnaast wordt een tijdlijn geboden die cruciale momenten beschrijft, beginnend bij Jezus' dood en opstanding rond 30 n.Chr. tot aan de verwoesting van Jeruzalem in 70 n.Chr., deels overlappend met de periode van het schrijven van de boeken.
Het Ontstaan van het Nieuwe Testament(ID10)
Het Nieuwe Testament is ontstaan via een gefaseerd proces van mondelinge overlevering naar schriftelijke vastlegging en consolidatie, gedreven door specifieke theologische en organisatorische behoeften van de vroege christelijke gemeenschap. Dit omvat de vroege mondelinge overdracht, de vastlegging van evangeliën, de respons op theologische crises met documentatie, syntheses van leringen, institutionalisering, en tot slot de consolidatie van de canon.
Tijdslijn Handelingen en Gerelateerde Bijbelboeken(ID11)
Deze infographic biedt een chronologisch overzicht van de gebeurtenissen in het Bijbelboek Handelingen, gekoppeld aan de belangrijkste personen, medewerkers en heersende keizers. Het laat ook zien welke bijbelboeken in dezelfde perioden zijn geschreven of context bieden, en vermeldt belangrijke historische ankerpunten. De nadruk ligt op de vroege verspreiding van het christendom en de zendingsreizen van Paulus.
Het ontstaan van de boeken van het Nieuwe Testament: Invloeden en afhankelijkheden(ID12)
Deze infographic toont de complexe relaties tussen de vroegchristelijke gemeenschappen, apostelen en de totstandkoming van de Bijbelboeken van het Nieuwe Testament. Het illustreert hoe mondelinge tradities en vroege geschriften evolueerden tot de evangeliën, brieven en andere teksten, vaak beïnvloed door specifieke locaties en predikers. De reisroutes van Paulus en de herkomst van verschillende boeken zijn hierbij sleutelfactoren.
Handelingen is het Verbindende Cement van alle Geschriften van het Nieuwe Testament(ID14)
Deze infographic visualiseert het Nieuwe Testament als een architectonisch bouwwerk, waarbij elk deel een specifieke bouwfunctie vervult. De Evangeliën vormen het fundament, Handelingen het cement, de Brieven de stenen, en Openbaring de kroon. Dit helpt de onderlinge relatie en functie van de verschillende boeken binnen de canon te begrijpen.
De Hitchcock-vermeldingen(ID19)
Deze infographic onderzoekt de 'Hitchcock-vermeldingen' in de vier evangelies, waarbij de auteurs subtiele aanwijzingen achterlaten dat ze ooggetuigen waren zonder zichzelf centraal te stellen. Johannes, Lucas, Marcus en Mattheüs gebruiken elk hun eigen unieke literaire technieken om hun aanwezigheid in de beschreven gebeurtenissen te suggereren. Deze 'cameo's' worden geïnterpreteerd als een vorm van antieke bescheidenheid en getuigenis.
Wanneer stierf Jezus eigenlijk?(ID27)
De evangeliën suggereren dat Jezus stierf op de dag van het Joodse Pascha, wat altijd op 14 Nisan viel. Door de Joodse kalender te analyseren om te zien wanneer 14 Nisan op een vrijdag viel (de dag van de kruisiging), komen er slechts twee data in aanmerking: 7 april 30 n.Chr. en 3 april 33 n.Chr. Historisch onderzoek naar de boeken Handelingen en Galaten kan wellicht helpen bij het bepalen van de meest waarschijnlijke datum.
Overeenkomsten tussen de Synoptische Evangeliën(ID31)
Deze infographic analyseert de tekstuele overlap tussen de drie synoptische evangeliën: Mattheüs, Marcus en Lucas. Het toont aan welk deel van elk evangelie uniek is en welk deel gedeeld wordt met één of beide andere evangeliën. De resultaten zijn essentieel voor het begrijpen van de 'synoptische vraagstukken', oftewel de literaire relatie tussen deze drie teksten.
De Logia van Jezus(ID32)
De 'Logia' zijn de mondelinge overleveringen van Jezus' uitspraken en leringen die we terugvinden in zowel het Evangelie van Mattheüs als dat van Lucas, vaak zonder een identieke verhalende context. Deze Logia vormen een kernonderdeel van Jezus' boodschap over het Koninkrijk van God en hebben de vroege kerk en de christelijke traditie diepgaand beïnvloed.
Het Messiaanse Bewijsdossier: De Schrift getuigt van Christus(ID34)
Deze infographic legt uit hoe de vroege christelijke gemeenschap de Oudtestamentische geschriften interpreteerde om aan te tonen dat Jezus (de beloofde Messias) moest lijden, sterven, opstaan en verhoogd worden. Dit 'Messiaanse Bewijsdossier' vormde de kern van hun verkondiging en wordt overal in het Nieuwe Testament teruggevonden. Het Benadrukt dat de Nieuwtestamentische geschriften niet los van het Oude Testament ontstonden, maar als een uitleg en vervulling daarvan.
Het Messiaans Bewijsdossier - Gebruik in het Nieuwe Testament(ID35)
Deze infographic toont hoe teksten uit het Oude Testament, die als profetieën worden gezien, volgens het Nieuwe Testament hun vervulling vinden in Jezus Christus en de vroege christelijke beweging. Het illustreert welke specifieke oudtestamentische passages in welke nieuwtestamentische boeken worden aangehaald of weerspiegeld, met name in de Evangeliën, Handelingen en diverse brieven. Dit bewijsdossier onderstreept de theologische claim dat Jezus de Messias is, zoals voorzegd in de joodse geschriften.
De Passie volgens Johannes en de Synoptici(ID39)
Deze infographic vergelijkt de passieverhalen van het Evangelie volgens Johannes met die van de synoptische evangeliën (Mattheüs, Marcus, Lucas), en belicht de unieke details en theologische accenten van Johannes. Johannes biedt een 'innerlijke passie' met diepgaande persoonlijke en theologische details die vaak ontbreken in de meer publieke benadering van de synoptici. Samen vormen ze een completer beeld van de gebeurtenissen rondom Jezus' lijden, sterven en opstanding.
Netwerk rond Jezus – Galilea, Jeruzalem en het Hof(ID43)
Deze infographic toont de complexe sociale, economische en religieuze netwerken rond Jezus in Galilea, Judea en aan het Herodiaanse hof (ca. 27-30 n.Chr.). Het illustreert hoe verschillende groepen, zoals vissersfamilies, de Doper-beweging, invloedrijke vrouwen en de priesterlijke elite, met elkaar verbonden waren en hoe Jezus en zijn volgelingen zich binnen deze structuren bewogen. De infographic belicht ook de context van Lukas' geschriften en de invloed van Herodes Antipas op de vroege christelijke beweging.
De Vrouwen uit de Inner Circle van Jezus(ID44)
Deze infographic detailleert de cruciale rol van vrouwen in het leven, de bediening, dood en opstanding van Jezus, gebaseerd op de evangelieën. Ze waren niet passieve toeschouwers, maar actieve volgelingen die Jezus financieel steunden, bij zijn kruisiging aanwezig waren en als eersten van zijn opstanding getuigden. Hun aanwezigheid en getuigenis zijn essentieel voor het narratief van het Nieuwe Testament.
Wat Johannes de Doper Verkondigde(ID46)
Johannes de Doper riep zijn publiek op tot radicale bekering en doop in het licht van een naderend goddelijk oordeel. Hij benadrukte de noodzaak van een veranderd leven, niet alleen rituele handelingen of afkomst, en wees op de komst van een sterkere figuur die Gods volk zou zuiveren.
Wat Resoneerde van Johannes de Doper(ID47)
Johannes de Doper trad op als profeet en combineerde boodschappen van waarschuwing, oordeel en hoop, die diep resoneerden met de profetieën van het Oude Testament en de verwachtingen van zijn toehoorders. Zijn oproep tot bekering en innerlijke reiniging stond centraal, gericht op een nieuw begin voor Israël en de komst van de Messias.
De Puzzel was er al die Tijd al – Johannes legde de Stukjes aan elkaar(ID49)
Deze infographic legt uit hoe Jezus Christus wordt gezien als de vervulling van profetieën uit het Oude Testament. Johannes de Doper speelde hierbij een cruciale rol door Jezus te identificeren als de Messias, waarmee de verschillende, voorheen onduidelijke profetische beelden samenvielen tot één duidelijk figuur.
Van Elia naar Elisa - in vervulling(ID51)
Deze infographic vergelijkt de rollen en daden van Elia, Johannes de Doper, Elisa en Jezus, en belicht hoe ze elk een overgang markeerden in het goddelijke plan. De Jordaan fungeert als symbool voor deze overgangen. De infografic laat zien dat, hoewel God op consistente wijze werkt, de vervulling van zijn plan steeds dieper en omvattender wordt doorheen de geschiedenis.
De Ontwikkeling van de Christologie(ID52)
Deze infographic toont hoe de christologie, de leer over Jezus Christus, zich heeft ontwikkeld van het Oude Testament tot de latere Nieuwtestamentische boeken zoals Hebreeën. Het illustreert een graduele openbaring van de identiteit van Jezus, beginnend bij profetische verwachtingen, geconcentreerd in Johannes de Doper, uitgewerkt in Johannes 1-3 en samengevat in Johannes 1:1-18, om uiteindelijk theologisch verdiept te worden in de brief aan de Hebreeën.
De Roepende in de Woestijn(ID53)
Deze infographic legt Johannes de Doper uit als de schakel tussen het Oude en Nieuwe Testament, door te laten zien hoe oudtestamentische profetieën over de Messias, Geest, Gods volk en Koninkrijk in Jesaja 40 samenkomen en door Johannes naar Jezus vervuld worden. Hij bereidde de weg voor Jezus, die deze beloften daadwerkelijk realiseert.
Leven door de Geest: Van het Oude Testament tot Paulus(ID54)
Deze infographic traceert de ontwikkeling van het thema 'leven door de Geest' van het Oude Testament tot de brieven van Paulus, via Johannes de Doper en Jezus. Het laat zien hoe de concepten van redding en geestelijke vernieuwing, geïntroduceerd in het Oude Testament, via Jezus' leringen en de geschriften van Johannes en Paulus een diepere theologische en praktische invulling krijgen, culminerend in de systematische uiteenzetting in Romeinen 8.
Van Bruid en Bruidegom: van Oude naar Nieuwe Bediening(ID55)
Deze infographic schetst de ontwikkeling van het thema 'bruid en bruidegom' in het Nieuwe Testament, voortbouwend op het Oude Testament. Het begon met Jahweh als bruidegom van Israël en culmineert in Openbaring met de bruiloft van het Lam, waarbij Jezus Christus de Bruidegom is en de kerk Zijn bruid. De passage van Johannes de Doper markeert een cruciale overgangspunt in deze theologische lijn.
Het Idee van Gods Koninkrijk(ID56)
Deze infographic schetst de evolutie van het concept 'Gods Koninkrijk' van het Oude Testament naar het Nieuwe Testament, beginnend bij Gods directe heerschappij, via de menselijke koningen en ballingschap, naar de profetieën van Daniël. Vervolgens wordt ingegaan op de verkondiging door Johannes de Doper, de realisatie in Jezus, de groei in de vroege kerk en de uiteindelijke voltooiing in Openbaring. Het toont hoe het Koninkrijk zich ontwikkelt van een toekomstige belofte naar een huidige, geestelijke realiteit met een toekomstige, fysieke voltooiing.
Marcus 7:19: “Zo verklaarde Hij alle spijzen rein.”(ID63)
De slotzin 'Zo verklaarde Hij alle spijzen rein' in Marcus 7:19 is waarschijnlijk een redactioneel commentaar van Marcus zelf, bedoeld om de radicale implicaties van Jezus' uitspraken over reinheid te verduidelijken aan zijn lezers. Deze toevoeging had grote theologische en sociale gevolgen, vooral in de context van de Galaten-crisis over het eten met heidenen.
De Grote Weglating
De sectie Marcus 6:45-8:26, die verhalen bevat over reizen en wonderen van Jezus, roept vragen op over de oorsprong: was het een later toegevoegde catechetische aanvulling die een vroege Marcus-versie uitbreidde, of een integraal onderdeel van meet af aan? Argumenten voor een later toegevoegd blok wijzen op de zelfstandige inhoud en ongebruikelijke reisroute, terwijl tegenargumenten benadrukken dat alle bekende handschriften deze sectie bevatten en vroege kerkvaders het gehele evangelie kenden. De meest plausibele conclusie is dat het een latere catechetische toevoeging is, wat verklaart waarom Lucas mogelijk een kortere versie gebruikte en Mattheüs de langere traditie volgde.
De Ontwikkeling van het Evangelie van Marcus(ID65)
Volgens het Apostolische Netwerkmodel groeide het Markus-evangelie in verschillende fasen mee met de missie van de vroege kerk. De basis werd gelegd in Antiochië, waar Markus jarenlang als tolk van Petrus optrad en diens herinneringen aan Jezus vastlegde. Dit mondde uit in een eerste vroege, kortere versie van het evangelie, bedoeld om de jonge gemeenten tijdens de eerste zendingsreizen te onderwijzen. Een aanwijzing dat Markus zijn werk later uitbreidde is dat Lukas een kortere versie gebruikte, terwijl Mattheüs beschikt over een langere versie waarin Markus 6:45–8:26 al aanwezig is. Deze sectie kan daarom een later toegevoegd onderwijsblok zijn geweest. Uiteindelijk zal het evangelie pas aan het einde van Markus' leven, tijdens zijn verblijf bij Paulus in Rome, zijn definitieve vorm gekregen hebben, inclusief de langere eindes.
Mattheüs: Vijf bronnen, één Evangelie(ID69)
Het Evangelie volgens Mattheüs is niet in één keer geschreven, maar is een complexe samenstelling uit minstens vijf verschillende bronnen. Deze bronnen omvatten het Markus-evangelie als narratief skelet, een verzameling van Jezus' uitspraken (Logia of Q-materiaal), een 'bewijsdossier' van Oudtestamentische vervullingen, specifieke verhalen rondom Petrus, en de redactionele inbreng van Mattheüs zelf. Samen vormen deze elementen een coherent evangelie dat zich richt op Jezus als de Messias en de structuur van de vroege kerk.
Mattheüs: De Extra Petrus-teksten(ID70)
Het Evangelie volgens Mattheüs bevat unieke en opmerkelijk versterkte passages over Petrus vergeleken met Markus en Lukas. Deze teksten benadrukken Petrus' apostolische leiderschap, zijn rol als representant van de discipelen, zijn momenten van geloof én falen, en het belang van diens positie binnen de vroege christelijke gemeenschap. Mattheüs gebruikt deze verhalen om Petrus' rol te legitimeren, niet als propaganda, maar als een reflectie van waargenomen realiteit en het potentieel voor herstel na falen.
Marcus: Van Petrus' kring naar de Missie onder niet-Joden(ID71)
De infographic toont hoe de relatie tussen Marcus en Petrus, gecentreerd rond Antiochië, essentieel was voor de totstandkoming van het evangelie van Marcus. Dit evangelie wordt gepresenteerd als de getuigenis van Petrus, opgeschreven door Marcus, specifiek voor de niet-Joden. Dat Marcus grotendeels in Mattheüs opgenomen werd inclusief een Petrus-sectie is een apostolische autorisatie ervan en van de rol van Petrus.
Lukas - Het Theologische Tweeluik(ID73)
De infographic van Lukas' Evangelie belicht de structuur en theologische focus van het boek, van de voorbereiding op Jezus' komst tot de verspreiding van zijn boodschap na zijn opstanding. Het benadrukt drie centrale thema's: Wie Jezus is middels zijn daden, wat hij onderwees over het Koninkrijk van God, en hoe zijn kruis en opstanding begrepen moeten worden.
Hoe Lukas zijn bronnen markeert: Via personen, niet via documenten(ID74)
De evangelist Lukas markeert de bronnen voor zijn evangelie niet zoals moderne auteurs met voetnoten, maar door specifieke personen, plaatsen en situaties te introduceren. Dit creëert 'narratieve sociale ankers' die verwijzen naar de oorsprong van de informatie, variërend van moederlijke herinneringen tot vroege tempeltradities en getuigenissen van de opstanding.
Lukas 11-19: het Onderwijscluster in Context(ID78)
Deze infographic analyseert het grote onderwijsgedeelte in Lukas 11-19 en toont hoe Lukas stof uit de Logia-bron met eigen bronnen heeft gecombineerd om een unieke theologische boodschap over te brengen. Het gedeelte omvat een breed scala aan onderwerpen en is gestructureerd als een reis naar Jeruzalem, ingeleid en afgesloten met scènes in Bethanië. Dat is een aanwijzing dat Lukas' bronnen Martha en Maria uit Bethanië zijn.
Het Bethanië-broncluster in Lukas?(ID79)
De infographic onderzoekt de hypothese dat een groot deel van het unieke leermateriaal in Lukas 11-17 afkomstig is uit de kring rond Martha, Maria en Lazarus in Bethanië, gezien de opvallende kenmerken van deze tekst. De tekst begint en eindigt met Bethanië, bevat een anoniem onderwijscluster waarin Lazarus onverwacht bij naam wordt genoemd, en sluit aan bij de historiografische praktijk om personen als bron aan te duiden.
Hoe Lukas de Logia gebruikt: Van onderwijs-dossier naar levend verhaal(ID81)
Deze infographic legt uit hoe de Evangelist Lukas het onderwijsmateriaal (Logia) van Jezus, dat Mattheüs thematisch ordende, op een verhalende manier in zijn Evangelie verwerkte. Lukas integreerde deze uitspraken in de context van Jezus' reizen, ontmoetingen en de herinneringen van ooggetuigen, waardoor zijn verslag een levendiger en historisch ingebed karakter kreeg.
De Olijfbergrede: Marcus 13 – Mattheüs 24 – Lukas 17 en 21(ID82)
De Olijfbergrede van Jezus, waarin hij spreekt over zowel de verwoesting van de tempel als zijn toekomstige komst, wordt in Marcus en Mattheüs als één geheel gepresenteerd, waardoor de onderwerpen soms vermengd raken. Lucas daarentegen, splitst deze onderwerpen in twee afzonderlijke gedeelten (Lukas 17 en Lukas 21) omwille van duidelijkheid, waarbij de verwoesting van Jeruzalem en de komst van de Mensenzoon apart worden behandeld.
Galaten en de Reacties(ID90)
De brief van Paulus aan de Galaten benadrukt dat redding door geloof in Christus komt, niet door het navolgen van de Joodse wet, en dat een leven geleid door de Geest hiervan het gevolg is. Andere Bijbelboeken, zoals Jakobus, Mattheüs, 2 Petrus, 1 Johannes en Judas, vullen dit perspectief aan door de rol van daden uit geloof, de vervulling van de wet door Jezus, de noodzaak van groei in genade, en een waarschuwing tegen misbruik van vrijheid te belichten. De Romeinenbrief synthetiseert deze thema's tot een alomvattend systeem van geloof, leven in de Geest, liefde en hoop.
Argumenten tegen Judas Barsabbas als auteur van de Judasbrief(ID94)
Deze infographic analyseert de argumenten tegen de identificatie van Judas Barsabbas met de auteur van de Judasbrief. Hoewel er argumenten zijn die deze identificatie bemoeilijken, zoals het ontbreken van expliciete vermelding van familiebanden en zijn rol als niet-apostel, biedt een diepere analyse van Lucas' schrijfstijl en de context van de vroege kerk sluitende weerleggingen. De conclusie is dat een cumulatie van indirect bewijs de hypothese ondersteunt dat Judas Barsabbas wel degelijk de auteur zou kunnen zijn, mits zijn bijnaam flexibel wordt geïnterpreteerd.
Kernidentificaties Schrijver van Judas in één Oogopslag(ID96)
Deze infographic analyseert de waarschijnlijkheid van verschillende identificaties van 'Judas' en 'Jakobus' in het Nieuwe Testament. Door bronnen zoals Handelingen en de Judasbrief te vergelijken, wordt beargumenteerd dat Judas Barsabbas uit Handelingen 15:22 dezelfde is als Judas, de broer van Jakobus (en dus een broer van Jezus), en tevens de auteur van de Judasbrief. De meest overtuigende reconstructie verbindt deze figuren tot één persoon.
Tekstuele Overeenkomsten: 1 Thessalonicenzen 4-5 ↔ Marcus 13(ID100)
Deze infographic analyseert de opvallende tekstuele overeenkomsten tussen 1 Thessalonicenzen 4-5 en Marcus 13, twee cruciale passages uit het Nieuwe Testament over de eindtijd en de wederkomst. Het toont aan dat zowel Paulus als Jezus woorden en beelden gebruiken die identiek zijn, wat suggereert dat Paulus een bekende traditie – mogelijk mondeling overgeleverde uitspraken van Jezus – verwerkte in zijn brief. Dit werpt licht op de vroege christelijke eschatologie en de bronnen van Paulus' theologie.
De Naschokken van Galaten(ID110)
De brief van Paulus aan de Galaten lokte een crisis uit over de relatie tussen genade en de Wet, met belangrijke theologische en praktische implicaties voor vroegchristelijke gemeenschappen. Latere bijbelse brieven, zoals die van Judas, Jakobus, Petrus en Johannes, reageerden op, verdiepten en nuanceerden de discussie door verschillende aspecten van geloof, werken, heiliging en de Wet te belichten. Uiteindelijk synthetiseert de brief aan de Romeinen deze ideeën tot een holistisch begrip van het evangelie.
De Apostolische Documentatie-Explosie: Van Mondelinge Traditie Naar Schriftelijke Fundamenten(ID111)
Deze infographic toont de evolutie van mondelinge overlevering naar geschreven documenten binnen het vroege christendom, gedreven door specifieke crises en de behoefte aan theologische verheldering. Het illustreert hoe belangrijke gebeurtenissen en personen hebben bijgedragen aan de totstandkoming van de geschriften die uiteindelijk deel zouden uitmaken van het Nieuwe Testament.
Romeinen als Apostolische Synthese(ID121)
De brief van Paulus aan de Romeinen is een uitvoerige theologische synthese die niet willekeurig ontstond, maar als antwoord op concrete ontwikkelingen binnen de vroege christelijke gemeenten rond het jaar 56 n.Chr. Naast de mondelinge verkondiging ontstond er een 'explosie' van geschreven apostolische documenten die circuleerden, wat leidde tot discussies over gezag en de juiste interpretatie van het geloof, met name zichtbaar in de crisis in Korinthe over de kwestie van 'wijsheid'. De brief aan de Romeinen voorzag in een breed, systematisch en diepgaand kader om deze kwesties aan te pakken en gaf richting aan een groeiend, maar soms worstelend, kerkelijk netwerk.